Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΝΤΕ ΛΑΣ ΚΑΣΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΙΣΠΑΝΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ ΣΤΙΣ ΔΥΤΙΚΕΣ ΙΝΔΙΕΣ

Πρόλογος του Επισκόπου Fray Bartolomé de las Casas, ή Casaus, προς τον Ύψιστο και Παντοδύναμο Άρχοντα, τον Πρίγκιπα της Ισπανίας, Don Felipe, τον ύψιστο και παντοδύναμο Κύριό μας Εφόσον η Θεία Πρόνοια έχει ορίσει στον κόσμο σας ότι, για την καθοδήγηση και το κοινό καλό της ανθρωπότητας, οι βασιλιάδες πρέπει να εγκαθίστανται σε βασίλεια και έθνη ως πατέρες και ποιμένες (όπως τους αποκαλεί ο Όμηρος), και κατά συνέπεια, ότι πρέπει να είναι τα πιο ευγενή και γενναιόδωρα μέλη των δημοκρατιών, δεν υπάρχει αμφιβολία για την ορθότητα των βασιλικών σας προθέσεων. Εάν παρουσιαστούν εγκλήματα σε αυτά τα βασίλεια, η αιτία δεν είναι άλλη από την έλλειψη γνώσης των βασιλιάδων γι' αυτά, την οποία, αν τα γνώριζαν, θα τα εξάλειφαν με τη μέγιστη μελέτη και άγρυπνη επιμέλεια. Αυτό φαίνεται να υπονοεί η Θεία Γραφή στις Παροιμίες του Σολομώντα: «Βασιλιάς που κάθεται στον θρόνο της κρίσης αποσείει κάθε κακό από πάνω του», επειδή είναι έμφυτη και φυσική αρετή του βασιλιά να του αρκεί η απλή γνώση του κακού στο βασίλειό του ώστε να το διαλύσει, εφόσον την κακουργία δεν μπορεί να την αντέξει ούτε μια στιγμή η ψυχή του. Λαμβάνοντας υπόψη, λοιπόν, εγώ, ένας πολύ ισχυρός άρχοντας, τα κακά και τις ζημιές(όμοια με τις οποίες καμιά άλλη δεν μπορεί κανείς ότι μπορούν να διαπραχθούν από ανθρώπους) αυτών των πολλών και τόσων μεγάλων και τόσων βασιλείων και, για να το πω καλύτερα, αυτού του απέραντου και νέου κόσμου των Ινδιών, που τον εμπιστεύθηκε ο Θεός και η Εκκλησία Του στους βασιλείς της Καστίλης για να τον κυβερνούν και να τον προσηλυτίζουν και να φροντίζουν για την εγκόσμια και πνευματική του ευμερία, ως άνθρωπος που για πενήντα και πλέον χρόνια εμπειρίας, παρών σε αυτές τις χώρες, τις είδα να διαπράττονται και γνωρίζοντας στην Υψηλότητά Σας τα κατορθώματά τους, δεν μπορούσα να μην παρακαλέσω την Υψηλότητά Σας με επιμονή να μην επιτρέψει πλέον όσα οι τύραννοι επινόησαν και διέπραξαν, μάλιστα αποκαλώντας τα "κατακτήσεις" · εγκλήματα που έγιναν εναντίον αυτού του ινδικού λαού, ειρηνικού, ταπεινού και ευγενικού που δεν προσβάλλει κανέναν, εφόσον οι ηγέτες αυτοί είναι κακοί, τυραννικοί και, από κάθε φυσικό, θεϊκό και ανθρώπινο νόμο, καταδικασμένοι, απεχθείς και καταραμένοι. Σκέφτηκα μην σιωπήσω και να μην γίνω συνένοχος για τις άπειρες απώλειες ψυχών και σωμάτων που διεπράχθησαν και να τις αφηγηθώ ειλικρίνεια, ώστε η Υψηλότητά Σας να τις κατανοήσει πιο εύκολα. Και επειδή ο Αρχιεπίσκοπος του Τολέδο, δάσκαλος της Υψηλότητάς Σας, όντας Επίσκοπος της Καρθαγένης, μου ζήτησε τις σημειώσεις μου ώστε να τις παραδώσει στην Υψηλότητά Σας, αλλά λόγω των μεγάλων θαλάσσιων και χερσαίων ταξιδιών που έχει κάνει η Υψηλότητά Σας και των συχνών βασιλικών ασχολιών που είχατε, μπορεί είτε να μην τα διαβάσατε είτε να τα έχετε ήδη ξεχάσει. Και η απερίσκεπτη και παράλογη απληστία εκείνων που θεωρούν ασήμαντο να χύνουν αδικαιολόγητα μια τόσο τεράστια ποσότητα ανθρώπινου αίματος και να ερημώνουν αυτές τις απέραντες εκτάσεις από τους φυσικούς κατοίκους και κατόχους τους (σκοτώνοντας αμέτρητους ανθρώπους) και κλέβοντας ανυπολόγιστης αξίας θησαυρούς καθημερινά όλο και περισσότερο αυξάνει, καθώς απαιτούν με διάφορα μέσα και με διάφορες προφάσεις να τους παραχωρηθούν ή να τους επιτραπούν αυτές οι κατακτήσεις (οι οποίες δεν θα μπορούσαν να παραχωρηθούν χωρίς να παραβιαστεί ο φυσικός και θεϊκός νόμος, και κατά συνέπεια χωρίς να διαπραχθούν οι πιο σοβαρές θανάσιμες αμαρτίες, άξιες τρομερών και αιώνιων βασάνων), θεώρησα σκόπιμο να σας προσφέρω αυτήν την πολύ σύντομη περίληψη της μάλλον ασαφούς ακόμη για την Υψηλότητά Σας ιστορίας που θα μπορούσε και θα έπρεπε να συνταχθεί από τις καταστροφές και τις καταστροφές που συνέβησαν. Σας παρακαλώ, Υψηλότατε, να το παραλάβετε και να το διαβάσετε με την επιείκεια και τη βασιλική καλοσύνη που συνήθως δείχνετε στα έργα των υπηρετών και των ακολούθων σας, οι οποίοι επιθυμούν καθαρά να υπηρετούν το δημόσιο καλό και την ευημερία της βασιλικής περιουσίας. Έχοντας δει και κατανοήσει την αδικία που έγινε σε αυτούς τους αθώους ανθρώπους, καταστρέφοντάς τους και διαλύοντάς τους χωρίς καμία δίκαιη αιτία ή λόγο, αλλά αποκλειστικά από την απληστία και τη φιλοδοξία εκείνων που σκοπεύουν να εκτελέσουν τέτοιες άνομες πράξεις, η Υψηλότητά σας είναι αρκετά ευγενής ώστε να καταδικάσει τέτοιες επιβλαβείς και απεχθές επιχειρήσεις, να επιβάλει αέναη σιωπή σε αυτή την κολασμένη απαίτηση, που τόσο τρόμο προκαλούν που κανείς δεν τολμά ούτε να τις αναφέρει. Αυτό, Υψηλότατε, είναι το πρέπον, ώστε ο Θεός να ευημερήσει, να διατηρήσει και να ευλογήσει ολόκληρη την κατάσταση του βασιλικού στέμματος της Καστίλης, τόσο πνευματικά όσο και κοσμικά. Αμήν.

Μια Σύντομη Αναφορά για την Καταστροφή των Ινδιών Οι (δυτικές) Ινδίες ανακαλύφθηκαν το έτος 1492. Το επόμενο έτος, Ισπανοί Χριστιανοί πήγαν να τις εποικίσουν. Και έχουν περάσει σαράντα εννέα χρόνια από τότε που ένας μεγάλος αριθμός Ισπανών πήγε εκεί. Και η πρώτη γη στην οποία εισήλθαν για να εγκατασταθούν ήταν το μεγάλο και πιο τυχερό νησί Ισπανιόλα, το οποίο έχει περιφέρεια 600 λεύγες. Υπάρχουν άλλα πολύ μεγάλα και αμέτρητα νησιά που το περιβάλλουν, τα οποία, όπως είδαμε, ήταν όλα πιο πυκνοκατοικημένα και γεμάτα με ιθαγενείς πληθυσμούς, τους Ινδιάνους αυτών των νησιών, από οποιαδήποτε άλλη πυκνοκατοικημένη χώρα στον κόσμο. Η ηπειρωτική χώρα, η οποία απέχει διακόσιες πενήντα λεύγες από αυτό το νησί στο πλησιέστερο σημείο του,, έχει ανακαλυφθεί περισσότερες από δέκα χιλιάδες λεύγες ακτογραμμής και ανακαλύπτονται περισσότερες κάθε μέρα, όλες γεμάτες σαν κυψέλη με ανθρώπους σε ό,τι έχει ανακαλυφθεί μέχρι το έτος σαράντα ένα, κάτι που αποδεικνύει ότι ο Θεός έβαλε σε αυτές τις χώρες τη μεγαλύτερη ποσότητα όλης της ανθρωπότητας. Όλους αυτούς τους ποικίλους και αμέτρητους λαούς, ένα γένος από όλα, ο Θεός δημιούργησε τους ανθρώπους τους πιο απλούς, χωρίς κακία ή διπροσωπία, τους πιο υπάκουους, τους πιο πιστούς στους φυσικούς τους άρχοντες και στους Χριστιανούς που υπηρετούν. Πιο ταπεινούς, πιο υπομονετικούς, πιο ειρηνικούς και ήσυχους, χωρίς διαμάχες ή αναταραχές, όχι λάγνους, όχι εριστικούς, χωρίς μνησικακία, χωρίς μίσος, χωρίς επιθυμία εκδίκησης, από οποιονδήποτε άλλο λαό στον κόσμο. Είναι επίσης οι πιο ευαίσθητοι, εύθραυστοι και τρυφεροί άνθρωποι σε σωματική διάπλαση, λιγότερο ικανοί να αντέξουν κακουχίες και υποκύπτουν πιο εύκολα σε οποιαδήποτε ασθένεια. Γιατί ακόμη και τα παιδιά των πριγκίπων και των αρχόντων ανάμεσά μας, που μεγαλώνουν μέσα στην πολυτέλεια και σε μια λεπτή ζωή, δεν είναι πιο ευαίσθητα από αυτούς, ακόμη και από εκείνα της αγροτικής καταγωγής. Είναι επίσης οι πιο φτωχοί άνθρωποι, κατέχοντας και επιθυμώντας λίγα εγκόσμια αγαθά, και επομένως όχι περήφανοι, όχι φιλόδοξοι, όχι πλεονέκτες. Η τροφή τους είναι τέτοια που αυτή των Αγίων Πατέρων στην έρημο φαίνεται να μην ήταν ούτε πιο πενιχρή, ούτε λιγότερο ευχάριστη, ούτε φτωχή. Τα ρούχα τους είναι συνήθως δερμάτινα, τα γεννητικά τους όργανα καλυμμένα, και το πολύ-πολύ σκεπάζονται με μια βαμβακερή κουβέρτα περίπου ενάμισι ή δύο τετραγωνικών μέτραων. Τα κρεβάτια τους είναι πάνω σε ένα χαλάκι, και το πολύ-πολύ κοιμούνται σε κρεμαστά δίχτυα που στη γλώσσα των Ισπανιόλα αποκαλούνται αιώρες. Είναι πράγματι αγνοί, άεργοι και οξυδερκείς. Πολύ ικανοί και δεκτικοί σε κάθε καλή διδασκαλία, πιο επιρρεπείς να δεχτούν την αγία καθολική πίστη μας και προικισμένοι με ενάρετες συνήθειες, και εκείνοι που έχουν τα λιγότερα εμπόδια σε αυτήν που δημιούργησε ο Θεός στον κόσμο. Και είναι τόσο επίμονοι, μόλις αρχίσουν να μαθαίνουν για τα πράγματα της πίστης, να τα κατανοούν και να τηρούν τα μυστήρια της Εκκλησίας και τη θεία λατρεία, που πραγματικά λέω ότι οι θρησκευόμενοι πρέπει να είναι προικισμένοι από τον Θεό με ένα πολύ έντονο χάρισμα υπομονής για να τα υπομένουν. Και, τέλος, έχω ακούσει πολλούς Ισπανούς λαϊκούς να λένε, πολλές φορές όλα αυτά τα χρόνια, ανίκανοι να αρνηθούν την καλοσύνη που βλέπουν σε αυτούς: «Αλήθεια, αυτοί οι άνθρωποι θα ήταν οι πιο ευλογημένοι στον κόσμο αν μόνο γνώριζαν τον Θεό». Αυτά τα ευγενικά πρόβατα, προικισμένα από τον Δημιουργό και Δημιουργό τους με τις προαναφερθείσες ιδιότητες, συναντήθηκαν με τους Ισπανούς, οι οποίοι, μόλις τους είδαν, τους φέρθηκαν σαν άγριοι λύκοι, λιοντάρια ή αρκούδες πεινασμένα για πολλές ημέρες. Και εδώ και σαράντα χρόνια δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να τους κατακεραυνώνουν, να τους σκοτώνουν, να τους ταλαιπωρούν, να τους βασανίζουν και να τους καταστρέφουν με παράξενες, πρωτότυπες και ποικίλες μορφές σκληρότητας, που δεν έχουμε ξαναδεί, δεν έχουμε διαβάσει ή δεν έχουμε ακούσει ποτέ, μερικές από τις οποίες θα περιγραφούν παρακάτω. Σε τέτοιο βαθμό που, παρόλο που είδαμε πάνω από τρία εκατομμύρια ψυχές στο νησί Ισπανιόλα, τώρα έχουν απομείνει λιγότεροι από διακόσιοι ιθαγενείς.

Το νησί της Κούβας έχει μήκος σχεδόν όσο από το Βαγιαδολίδ μέχρι τη Ρώμη: σήμερα είναι σχεδόν εντελώς ακατοίκητο. Το νησί του Σαν Χουάν και αυτό της Τζαμάικα, πολύ μεγάλα και πολύ χαρούμενα και όμορφα νησιά, είναι και τα δύο ερειπωμένα. Στα νησιά Λουκαγιάν, που γειτνιάζουν με την Ισπανιόλα και την Κούβα στα βόρεια, τα οποία είναι περισσότερα από εξήντα, αυτά που ονόμαζαν Γίγαντες και άλλα νησιά μεγάλα και μικρά, και το χειρότερο από τα οποία είναι πιο εύφορο και όμορφο από τον Βασιλικό Οπωρώνα της Σεβίλλης, νησί όπου υπήρχαν περισσότερες από πεντακόσιες χιλιάδες ψυχές, σήμερα δεν υπάρχει ούτε ένα πλάσμα: τα σκότωσαν όλα φέρνοντάς τα στο νησί της Ισπανιόλα, αφού είδαν ότι οι ιθαγενείς του πέθαιναν. Ένα πλοίο πέρασε τρία χρόνια ψάχνοντας σε αυτά τα νησιά για τους ανθρώπους που είχαν απομείνει μετά τον τρύγο, επειδή ένας καλός Χριστιανός, κινούμενος από συμπόνια, ήθελε να προσηλυτίσει στον Χριστό όσους βρήκε. Βρέθηκαν μόνο έντεκα άνθρωποι, τους οποίους είδα. Περισσότερα από τριάντα άλλα νησιά στην περιοχή του νησιού Σαν Χουάν είναι ακατοίκητα και έρημα για τον ίδιο λόγο. Όλα αυτά τα νησιά περιλαμβάνουν περισσότερες από δύο χιλιάδες λεύγες γης και είναι όλα ακατοίκητα και έρημα. Είμαστε βέβαιοι ότι οι Ισπανοί μας, μέσω των σκληροτήτων και των άθλιων πράξεών τους, ερήμωσαν τη μεγάλη ηπειρωτική χώρα, που κάποτε ήταν γεμάτη λογικούς ανθρώπους. Αυτά είναι περισσότερα από δέκα βασίλεια μεγαλύτερα από όλη την Ισπανία, περιλαμβανομένης της Αραγωνίας και της Πορτογαλίας, και περισσότερη γη από το διπλάσιο της απόστασης από τη Σεβίλλη μέχρι την Ιερουσαλήμ, δηλαδή περισσότερες από δύο χιλιάδες λεύγες. Θα θεωρήσουμε ως μια πολύ βέβαιη και αληθινή αφήγηση ότι στα εν λόγω σαράντα χρόνια, λόγω των κολασμένων έργων των Χριστιανών, περισσότερες από δώδεκα ψυχές, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, σκοτώθηκαν άδικα και τυραννικά, και στην πραγματικότητα πιστεύω, και δεν κάνω λάθος, ότι υπάρχουν περισσότερες από δεκαπέντε κατηγορίες να τους προσάψω. Όσοι έχουν πάει εκεί, αυτοαποκαλούμενοι Χριστιανοί, έχουν χρησιμοποιήσει δύο γενικές και κύριες μεθόδους για να εξαλείψουν αυτά τα ταλαίπωρα έθνη από προσώπου γης. Η πρώτη ήταν μέσω άδικων, σκληρών, αιματηρών και τυραννικών πολέμων. Η δεύτερη, αφού όλοι όσοι μπορεί να λαχταρούν, να αναστενάζουν ή να σκέφτονται την ελευθερία ή να ξεφύγουν από τα βασανιστήρια έχουν πεθάνει - δηλαδή, όλοι οι ιθαγενείς άρχοντες και άνδρες (γιατί συνήθως αφήνουν ζωντανούς μόνο τους νέους άνδρες και τις γυναίκες στους πολέμους) - καταπιέζοντάς τους με την πιο σκληρή, φρικτή και βάναυση δουλεία στην οποία ούτε άνθρωποι ούτε ζώα έχουν υποβληθεί ποτέ. Όλες οι άλλες ποικίλες μέθοδοι καταστροφής αυτών των λαών, που είναι αμέτρητες, δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτές τις δύο μορφές κολασμένης τυραννίας. Ο λόγος που τόσες πολλές χριστιανικές ψυχές έχουν πεθάνει και καταστραφεί είναι αποκλειστικά επειδή ο απώτερος στόχος τους ήταν ο χρυσός, να συσσωρεύσουν πλούτη σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και να αναρριχηθούν σε θέσεις εξουσίας δυσανάλογες με το κύρος τους. Αυτό οφείλεται στην ακόρεστη απληστία και φιλοδοξία τους, τη μεγαλύτερη που θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει στον κόσμο, επειδή αυτές οι χώρες ήταν τόσο τυχερές και πλούσιες, και οι άνθρωποι τόσο ταπεινοί, υπομονετικοί και εύκολα υποτασσόμενοι. Δεν τους έδειξαν κανένα σεβασμό, καμία εκτίμηση (μιλάω ειλικρινά, με βάση αυτά που γνωρίζω και έχω δει κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου). Δεν λέω ότι ήταν σαν θηρία, γιατί θα ευχαριστούσε τον Θεό αν τα είχαν φερθεί και τα είχαν εκτιμήσει ως θηρία, αλλά μάλλον σαν κοπριά, κι ακόμα χειρότερα από κοπριά, για να λιπαίνει τις δημόσιες πλατείες. Και έτσι νοιάζονταν για τη ζωή και την ψυχή τους, και για αυτόν τον λόγο, όλοι οι προαναφερθέντες αριθμοί και οι αναφορές έχουν πεθάνει χωρίς πίστη ή μυστήρια. Και αυτή είναι μια πολύ γνωστή και αποδεδειγμένη αλήθεια που όλοι, ακόμη και οι τύραννοι και οι δολοφόνοι, γνωρίζουν και ομολογούν: ότι οι κάτοικοι όλων των Ινδιών δεν έκαναν ποτέ κακό στους Χριστιανούς, αλλά μάλλον τους θεωρούσαν ότι είχαν έρθει από τον παράδεισο, μέχρι που πρώτα αυτοί ή οι γείτονές τους είχαν συχνά δεχθεί πολλά κακά, ληστείες, θανάτους, βία και ταλαιπωρίες από αυτούς.

Στο νησί Ισπανιόλα, το οποίο ήταν το πρώτο, όπως είπαμε, εισήλθαν Χριστιανοί και ξεκίνησαν τη μεγάλη καταστροφή και ερήμωση αυτών των ανθρώπων, καταστρέφοντας και ερημώνοντας πρώτα τη γη. Οι Χριστιανοί ξεκίνησαν παίρνοντας τις γυναίκες και τα παιδιά των Ινδιάνων για να τους εξυπηρετήσουν και να τους κακοποιήσουν, τρώγοντας την τροφή που προερχόταν από τον ιδρώτα και την εργασία τους. Μη ικανοποιημένοι με αυτό που τους έδιναν οι Ινδιάνοι πρόθυμα, ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, οι οποίες είναι πάντα πενιχρές, επειδή συνήθως δεν έχουν περισσότερα από αυτά που συνήθως χρειάζονται και παράγουν με λίγη προσπάθεια, και αυτό που είναι αρκετό για τρία σπίτια των δέκα ατόμων το καθένα για ένα μήνα, ένας Χριστιανός τρώει και καταστρέφει σε μια μέρα. Και με πολλές άλλες πράξεις βίας και κακοποίησης που διέπραξαν εναντίον τους, οι Ινδιάνοι άρχισαν να καταλαβαίνουν ότι αυτοί οι άνδρες δεν πρέπει να είχαν έρθει από τον Παράδεισο. Κάποιοι έκρυψαν την τροφή τους, άλλοι τις γυναίκες και τα παιδιά τους, και άλλοι κατέφυγαν στα βουνά για να ξεφύγουν από ανθρώπους με τόσο σκληρό και τρομερό χαρακτήρα. Οι Χριστιανοί τους χαστούκισαν και τους ξυλοκόπησαν, τους έκαψαν με τόσο απερισκεψία και αναίδεια: ο μεγαλύτερος βασιλιάς, κύριος ολόκληρου του νησιού, είδε τον βιασμό της γυναίκας του από έναν χριστιανό καπετάνιο . Από αυτό το σημείο κι έπειτα, οι Ινδιάνοι άρχισαν να αναζητούν τρόπους για να εκδιώξουν τους Χριστιανούς από τα εδάφη τους. Πήραν όπλα, τα οποία είναι αρκετά αδύναμα και προσφέρουν μικρή επιθετική δύναμη, μικρή αντίσταση και ακόμη λιγότερη άμυνα (γι' αυτό και όλοι οι πόλεμοί τους είναι λίγο περισσότερο από τυχερά παιχνίδια, ακόμη και παιδικά παιχνίδια). Οι Χριστιανοί, με τα άλογα, τα σπαθιά και τις λόγχες τους, άρχισαν να διαπράττουν σφαγές και ανολολόγητες ωμότητες εναντίον τους. Μπήκαν στα χωριά και δεν λυπήθηκαν ούτε παιδιά, ούτε ηλικιωμένους, ούτε έγκυες ή επιλόχειες γυναίκες, αλλά τα ξεκοίλιασαν και τα έκαναν κομμάτια, σαν να ήταν αρνιά . Έβαλαν στοιχήματα για το ποιος θα μπορούσε να κόψει έναν άνθρωπο στα δύο με ένα μόνο χτύπημα, ή να κόψει το κεφάλι του με ένα μόνο χτύπημα, ή να εκθέσει τα εντόσθιά του. Άρπαξαν βρέφη από τα στήθη των μητέρων τους από τα πόδια και έσπασαν τα κεφάλια τους στα βράχια. Άλλοι τα έριξαν σε ποτάμια, γελώντας και κοροϊδεύοντας, και καθώς έπεφταν στο νερό έλεγαν: «Είσαι ανόητο, σώμα του τάδε;» Άλλα παιδιά τα έσφαξαν, μαζί με τις μητέρες τους και όλα όσα βρήκαν μπροστά τους. Έφτιαξαν μακριές αγχόνες που σχεδόν άγγιζαν τα πόδια τους στο έδαφος, και επικαλούμενοι ευλάβεια προς τον Λυτρωτή μας και τους δώδεκα αποστόλους, έβαλαν ξύλα και φωτιά γύρω τους και τους έκαψαν ζωντανούς. Άλλοι έδεσαν ή τύλιξαν ολόκληρα τα σώματά τους σε ξερό άχυρο. Βάζοντάς τους φωτιά, τους έκαψαν έτσι. Άλλους, και όλους όσους ήθελαν να πάρουν ζωντανούς, έκοψαν και τα δύο χέρια και τους κρέμασαν φωνάζοντάς τους: «Πηγαίνετε το γράμμα μας!», που σημαίνει: «Πηγαίνετε τα νέα στους ανθρώπους που έχουν καταφύγει στα βουνά». Συνήθως σκότωναν άρχοντες και ευγενείς με αυτόν τον τρόπο: έφτιαχναν σχάρες από κοντάρια σε διχαλωτές ράβδους, τις έδεναν και έβαζαν μια απαλή φωτιά από κάτω, έτσι ώστε σιγά σιγά, ουρλιάζοντας, οι ψυχές τους να φεύγουν μέσα σε αυτά τα απεγνωσμένα βασανιστήρια. Κάποτε είδα τέσσερις ή πέντε κορυφαίους άρχοντες να καίνε στις σχάρες, και επειδή ούρλιαζαν τόσο δυνατά και τάραζαν στον καπετάνιο ή τον εμπόδιζαν να κοιμηθεί, διέταξε να τους πνίξουν. Αλλά ο αστυφύλακας, που ήταν χειρότερος από δήμιος, που τους έκαιγε (και ξέρω το όνομά του και μάλιστα γνώρισα συγγενείς του στη Σεβίλλη), αρνήθηκε να τους πνίξει. Αντ' αυτού, έβαζε ξύλα στο στόμα τους με τα χέρια του για να τους σωπάσει και άναβε τη φωτιά μέχρι να ψηθούν αργά όπως ήθελε. Είδα όλα τα προαναφερθέντα και αμέτρητα άλλα, και επειδή όλοι όσοι μπορούσαν να φύγουν κατέφυγαν στα βουνά και ανέβηκαν στα υψίπεδα, φεύγοντας από τέτοια απάνθρωπα, αδίστακτα και άγρια θηρία - εξολοθρευτές και θανάσιμους εχθρούς της ανθρωπότητας - οι κατακτητές εκπαίδευσαν και εξέθρεψαν λαγωνικά, άγρια σκυλιά που, όταν έβλεπαν έναν Ινδιάνο, τον ξέσκιζαν και τον καταβρόχθιζανν στη στιγμή. Και επειδή μερικές φορές, σπάνια, οι Ινδιάνοι σκότωναν μερικούς Χριστιανούς με δίκαιη αιτία και ιερή δικαιοσύνη, έβαλαν έναν νόμο μεταξύ τους ότι για κάθε Χριστιανό που σκότωναν οι Ινδιάνοι, οι Χριστιανοί θα σκότωναν εκατό Ινδιάνους.

Τα Βασίλεια στο Νησί Ισπανιόλα Στο νησί Ισπανιόλα, υπήρχαν πέντε πολύ μεγάλα και κύρια βασίλεια και πέντε πολύ ισχυροί βασιλιάδες, στους οποίους υπάκουαν σχεδόν όλοι οι άλλοι άρχοντες, οι οποίοι ήταν αμέτρητοι, καθώς ορισμένοι άρχοντες ορισμένων απομακρυσμένων επαρχιών δεν αναγνώριζαν κανέναν ανώτερο ανάμεσά τους. Ένα βασίλειο ονομαζόταν Μαγκουά, με την τελευταία συλλαβή να τονίζεται, που σημαίνει το βασίλειο των Βέγκα.

Αυτή η πεδιάδα είναι ένα από τα πιο αξιοσημείωτα και αξιοθαύμαστα μέρη στον κόσμο, γιατί εκτείνεται σε ογδόντα λεύγες από τη Νότια Θάλασσα μέχρι τη Βόρεια Θάλασσα. Έχει πλάτος πέντε λεύγες, μερικές φορές οκτώ, μερικές φορές ακόμη και δέκα, και έχει πολύ υψωμένο έδαφος και στις δύο πλευρές. Πάνω από τριάντα χιλιάδες ποτάμια και ρυάκια ρέουν σε αυτήν, μεταξύ των οποίων δώδεκα είναι τόσο μεγάλα όσο ο Έβρος, ο Ντουέρο και ο Γουαδαλκεβίρ. Και όλα τα ποτάμια που προέρχονται από την οροσειρά στα δυτικά, περίπου είκοσι έως είκοσι πέντε χιλιάδες, είναι εξαιρετικά πλούσια σε χρυσό. Μέσα σε αυτή την οροσειρά βρίσκεται η επαρχία του Σιμπάο, όπου βρίσκονται τα ορυχεία του Σιμπάο, από τα οποία προέρχεται αυτός ο εξαιρετικός, υψηλού καρατίου χρυσός που είναι τόσο διάσημος εδώ. Ο βασιλιάς και άρχοντας αυτού του βασιλείου ονομαζόταν Γκουαριόνεξ. Είχε τόσο ισχυρούς άρχοντες ως υποτελείς που ένας από αυτούς μπορούσε να συγκεντρώσει δεκαέξι χιλιάδες μαχητές για να τον υπηρετούν, και γνώριζα μερικούς από αυτούς. Αυτός ο βασιλιάς Γκουαριόνεξ ήταν πολύ υπάκουος και ενάρετος, και φυσικά ειρηνικός και αφοσιωμένος στους βασιλιάδες της Καστίλης. Για αρκετά χρόνια, έδινε στον λαό του, κατά την εντολή του, σε κάθε άτομο που είχε σπίτι την κοιλότητα μιας καμπάνας γεμάτης με χρυσό. Αργότερα, όταν δεν μπορούσαν να τη γεμίσουν εντελώς, την έκοβαν στη μέση και την γέμιζαν μισά, επειδή οι Ινδιάνοι αυτού του νησιού είχαν ελάχιστη ή καθόλου ικανότητα στην εξόρυξη ή την εξόρυξη χρυσού. Αυτός ο αρχηγός είπε και προσφέρθηκε να υπηρετήσει τον βασιλιά της Καστίλης καλλιεργώντας μια περιοχή που θα εκτεινόταν από την Ισαβέλα, η οποία ήταν ο πρώτος χριστιανικός οικισμός, μέχρι την πόλη του Αγίου Δομίνικου, περίπου πενήντα λεύγες, ώστε να μην του ζητήσουν χρυσό, επειδή έλεγε, και δικαίως, ότι οι υποτελείς του δεν ήξεραν πώς να τον εξορύσσουν. Την γεωργία που είπε ότι θα έκανε, ξέρω ότι μπορούσε να την κάνει, και με μεγάλη χαρά, και ότι θα άξιζε περισσότερο για τον βασιλιά κάθε χρόνο από τρία εκατομμύρια καστελάνους, και μάλιστα θα ήταν τέτοια που αυτή η γεωργία θα έκανε να υπάρχουν σήμερα στο νησί περισσότερες από πενήντα πόλεις τόσο μεγάλες όσο η Σεβίλλη. Η πληρωμή που έδωσαν σε αυτόν τον καλό και μεγάλο βασιλιά και άρχοντα τον ατίμαζε μέσω της συζύγου του, η οποία βιάστηκε από έναν κακό Χριστιανό καπετάνιο. Αυτός, που θα μπορούσε να περιμένει και να συγκεντρώσει τους άντρες του για να εκδικηθεί, αποφάσισε να φύγει και να κρυφτεί, πεθαίνοντας εξόριστος από το βασίλειο και το κράτος του σε μια επαρχία που ονομαζόταν Ciguayos, όπου ο υποτελής του ήταν ένας μεγάλος άρχοντας. Μόλις οι Χριστιανοί τον βρήκαν, δεν μπορούσαν πλέον να κρυφτεί από αυτούς: πήγαν και κήρυξαν πόλεμο εναντίον του άρχοντα που τον κρατούσε, διαπράττοντας μεγάλες σφαγές μέχρι που τελικά τον βρήκαν και τον συνέλαβαν. Φυλακισμένος σε αλυσίδες και δεσμά, τον έβαλαν σε ένα πλοίο για να τον φέρουν στην Καστίλη, αλλά το πλοίο χάθηκε στη θάλασσα, μαζί με πολλούς Χριστιανούς και μια μεγάλη ποσότητα χρυσού, μεταξύ των οποίων χάθηκε ένα μεγάλο καρβέλι σιτηρών, σαν καρβέλι, που ζύγιζε τρεις χιλιάδες εξακόσιους καστελάνους, γιατί ο Θεός είχε εκδίκηση για τόσο μεγάλες αδικίες. Το άλλο βασίλειο ονομαζόταν Marién, όπου βρίσκεται τώρα το Puerto Real, στο τέλος του Vega, στα βόρεια, και μεγαλύτερο από το βασίλειο της Πορτογαλίας, αν και σίγουρα πολύ πιο ευτυχισμένο και άξιο να κατοικείται, και με πολλά μεγάλα βουνά και ορυχεία πολύ πλούσιου χρυσού και χαλκού, του οποίου ο βασιλιάς ονομαζόταν Guacanagarí (τελευταίος σαρ), υπό τον οποίο υπήρχαν πολλοί πολύ μεγάλοι άρχοντες, από τους οποίους είδα και γνώρισα πολλούς.

Και σε αυτή τη γη αναπαύθηκε για πρώτη φορά ο γέρος Ναύαρχος που ανακάλυψε τις Ινδίες. Ο προαναφερθείς Γκουακαναγκαρί τον υποδέχτηκε, όταν ανακάλυψε το νησί, με τόση ανθρωπιά και φιλανθρωπία, και όλους τους Χριστιανούς που τον συνόδευσαν, προσφέροντάς τους μια τόσο ευγενική και ευγενική υποδοχή, βοήθεια και προμήθειες (ακόμα και χάνοντας το πλοίο με το οποίο ο Ναύαρχος έπλευσε εκεί) που δεν θα μπορούσε να τον είχε υποδεχτεί καλύτερα στην πατρίδα του ή από τους γονείς του. Το γνωρίζω αυτό από την ίδια την αφήγηση και τα λόγια του Ναυάρχου. Αυτός ο βασιλιάς πέθανε φεύγοντας από τις σφαγές και τις σκληρότητες των Χριστιανών, καταστράφηκε και στερήθηκε το βασίλειό του, χαμένος στα βουνά. Όλοι οι άλλοι υποτελείς άρχοντές του πέθαναν κάτω από την τυραννία και την υποδούλωση που θα περιγραφούν παρακάτω. Το τρίτο βασίλειο και κυριαρχία ήταν η Μαγκουάνα, επίσης μια αξιοθαύμαστη, υγιής και εύφορη γη, όπου τώρα παράγεται η καλύτερη ζάχαρη αυτού του νησιού.

Ο βασιλιάς τους ονομαζόταν Καονάμπο. Ξεπέρασε όλους τους άλλους σε δύναμη, ανάστημα, σοβαρότητα και τελετές της υπηρεσίας του. Συνελήφθη με μεγάλη πανουργία και κακία ενώ βρισκόταν ασφαλής στο σπίτι του. Στη συνέχεια, επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο για να μεταφερθεί στην Καστίλη, και ενώ έξι πλοία ήταν στο λιμάνι έτοιμα να αναχωρήσουν, ο Θεός επέλεξε να δείξει ότι αυτή ήταν μια μεγάλη αδικία και αδικία, και εκείνο το βράδυ έστειλε μια καταιγίδα που βύθισε όλα τα πλοία και πνίγηκε όλους τους Χριστιανούς που επέβαιναν, όπου ο εν λόγω Καονάμπο πέθανε, φορτωμένος με αλυσίδες και δεσμά. Αυτός ο άρχοντας είχε τρεις ή τέσσερις αδελφούς, πολύ ανδρείους και γενναίους όπως ο ίδιος. Βλέποντας την άδικη φυλάκιση του αδελφού και άρχοντά τους, και την καταστροφή και τις σφαγές που διέπρατταν οι Χριστιανοί στα άλλα βασίλεια, ειδικά αφού έμαθαν ότι ο αδελφός τους ο βασιλιάς είχε σκοτωθεί, πήραν τα όπλα για να πάνε και να διαπράξουν πράξεις εκδίκησης εναντίον των Χριστιανών. Οι Χριστιανοί πήγαν εναντίον τους με ιππικό (το πιο ολέθριο όπλο που μπορεί να φανταστεί κανείς μεταξύ των Ινδιάνων) και προκάλεσαν τέτοιο όλεθρο και σφαγή που κατέστρεψαν και ερημοποίησαν το μισό ολόκληρου αυτού του βασιλείου. Το τέταρτο βασίλειο ονομαζόταν Χαραγκουά.

Αυτό ήταν σαν την καρδιά ή τον πυρήνα, ή την αυλή, ολόκληρου του νησιού. Ξεπέρασε όλα τα άλλα στην εκλεπτυσμένη γλώσσα και ομιλία του, στην εύτακτη και καλοδιατεταγμένη διακυβέρνηση και ανατροφή του, στην αφθονία ευγενείας και γενναιοδωρίας του - γιατί υπήρχαν πολλοί άρχοντες και ευγενείς - και στην ομορφιά και τη γοητεία του λαού του. Ο βασιλιάς και άρχοντάς του ονομαζόταν Μπεχέκιο. Είχε μια αδελφή που ονομαζόταν Ανακαόνα. Αυτά τα δύο αδέλφια προσέφεραν μεγάλες υπηρεσίες στους βασιλιάδες της Καστίλης και τεράστια οφέλη στους Χριστιανούς, σώζοντάς τους από πολλούς θανάσιμους κινδύνους. Μετά τον θάνατο του βασιλιά Μπεχέκιο, η Ανακαόνα παρέμεινε ως κυρία του. Ο κυβερνήτης που κυβερνούσε αυτό το νησί έφτασε κάποτε εδώ με εξήντα ιππείς και τριακόσιους πεζούς. Μόνο οι ιππείς ήταν αρκετοί για να λεηλατήσουν ολόκληρο το νησί και την ηπειρωτική χώρα. Περισσότεροι από τριακόσιοι άρχοντες ήρθαν στο κάλεσμά του, σίγουροι για την παρουσία του. Τους ξεγέλασε και τους έβαλε σε ένα πολύ μεγάλο σπίτι με αχυρένια επένδυση και, μόλις μπήκαν μέσα, διέταξε να βάλουν φωτιά και τους έκαψε ζωντανούς. Όλοι οι άλλοι δέχτηκαν λόγχες και θανατώθηκαν από αμέτρητους άνδρες, και η κυρία Ανακαόνα, προς τιμήν της, κρεμάστηκε. Μερικές φορές, κάποιοι Χριστιανοί, είτε από οίκτο είτε από απληστία, έπαιρναν παιδιά για να τα προστατεύσουν από το να σκοτωθούν, τοποθετώντας τα στις πλάτες των αλόγων τους. Ένας άλλος Ισπανός ερχόταν από πίσω τους και τα διαπερνούσε με το δόρυ του. Αν το παιδί ήταν στο έδαφος, ένας άλλος του έκοβε τα πόδια με το σπαθί του. Μερικοί άνθρωποι που κατάφεραν να ξεφύγουν από αυτή την απάνθρωπη σκληρότητα κατέφυγαν σε ένα μικρό νησί περίπου οκτώ λεύγες μακριά από την ακτή, και ο κυβερνήτης καταδίκασε όλους όσους πήγαν εκεί ως σκλάβους επειδή είχαν ξεφύγει από τη σφαγή. Το πέμπτο βασίλειο ονομαζόταν Higüey και κυβερνιόταν από μια ηλικιωμένη βασίλισσα ονόματι Higuanamá. Την κρέμασαν, και αμέτρητους ανθρώπους είδα να καίγονται ζωντανοί, να διαμελίζονται και να βασανίζονται με διάφορες και πρωτότυπες μεθόδους θανάτου και βασανιστηρίων, και όλοι όσοι συλλαμβάνονταν ζωντανοί υποδουλώθηκαν.

Και επειδή υπάρχουν τόσες πολλές ιδιαιτερότητες σε αυτές τις σφαγές και την καταστροφή αυτών των ανθρώπων που δεν θα μπορούσαν να περιληφθούν σε πολλά γραπτά (γιατί πιστεύω ακράδαντα ότι όσο κι αν είπα, δεν θα μπορούσα να εξηγήσω έναν από χίλιες οπτικές γωνίες), θέλω μόνο να ολοκληρώσω σχετικά με τους προαναφερθέντες πολέμους λέγοντας και επιβεβαιώνοντας ότι, εν Θεώ και στη συνείδησή μου, είμαι βέβαιος ότι οι Ινδιάνοι δεν έδωσαν περισσότερη αφορμή, ούτε ήταν πιο ένοχοι, για να διαπράξουν όλες τις αδικίες και τα κακά που αναφέρθηκαν, και άλλα που έχω αφήσει ανείπωτα και θα μπορούσα να αναφέρω, από ό,τι θα μπορούσε να δώσει ή να κατέχει ένα μοναστήρι καλών και ευνομούμενων θρησκευόμενων ανδρών για να τους ληστέψει και να τους σκοτώσει, και όσους επέζησαν από τους θανάτους να τους θέσει σε αιώνια αιχμαλωσία και δουλεία ως σκλάβους. Και επιβεβαιώνω περαιτέρω ότι μέχρι να σκοτωθούν και να καταστραφούν όλα τα πλήθη των ανθρώπων σε αυτό το νησί (από όσο μπορώ να πιστέψω και να εικάσω), δεν διέπραξαν ούτε ένα θανάσιμο αμάρτημα εναντίον των Χριστιανών που να τιμωρείται από τους ανθρώπους. Και αυτές οι επιθυμίες που προορίζονταν μόνο για τον Θεό, όπως η εκδίκηση, το μίσος και η μνησικακία που θα μπορούσαν να έχουν τραφεί αυτοί οι άνθρωποι εναντίον τόσο τρομερών εχθρών όπως οι Χριστιανοί, πιστεύω ότι υπήρχαν σε πολύ λίγους Ινδούς. Και ήταν ελάχιστα πιο ορμητικοί και άγριοι, από την εκτεταμένη εμπειρία μου μαζί τους, από παιδιά ή αγόρια δέκα ή δώδεκα ετών. Και γνωρίζω με βεβαιότητα και αλάθητη γνώση ότι οι Ινδοί διεξήγαγαν πάντα έναν πολύ δίκαιο πόλεμο εναντίον των Χριστιανών, και οι Χριστιανοί ποτέ δεν διεξήγαγαν έναν δίκαιο πόλεμο εναντίον των Ινδών. Αντίθετα, όλοι οι πόλεμοί τους ήταν διαβολικοί και πολύ άδικοι, πολύ περισσότερο από ό,τι μπορεί να ειπωθεί για οποιονδήποτε τύραννο στον κόσμο, και βεβαιώνω το ίδιο για όλους τους πολέμους που διεξήγαγαν σε όλες τις Ινδίες. Αφού τελείωσαν οι πόλεμοι και πέθαναν όλοι οι άνδρες, αφήνοντας μόνο τους νέους άνδρες, τις γυναίκες και τα παιδιά, τους μοίρασαν μεταξύ τους, δίνοντας τριάντα σε έναν, σαράντα σε έναν άλλο, εκατό και διακόσιους σε έναν άλλο (ανάλογα με την εύνοια που λάμβανε ο καθένας από τον αρχηγό τύραννο, τον οποίο αποκαλούσαν κυβερνήτη). Έτσι κατανεμημένοι, σε κάθε Χριστιανό δόθηκε η εξής οδηγία: να διδάσκεται η καθολική πίστη. Ήταν όλοι γενικά ηλίθιοι, σκληροί, φιλάργυροι και μοχθηροί, και έγιναν ιερείς ψυχών. Η φροντίδα που έδειχναν γι' αυτούς ήταν να στέλνουν τους άνδρες στα ορυχεία για να εξάγουν χρυσό, μια αφόρητη εργασία, και τις γυναίκες στα ράντσα, που ήταν αγροκτήματα, για να σκάβουν τα χωράφια και να καλλιεργούν τη γη - εργασία για πολύ δυνατούς και εύρωστους άνδρες. Δεν έδιναν ούτε στους άνδρες ούτε στις γυναίκες τίποτα να φάνε παρά μόνο βότανα και πράγματα που δεν είχαν ουσία. Το γάλα στέγνωνε από τα στήθη των γυναικών που είχαν γεννήσει, και έτσι όλα τα βρέφη σύντομα πέθαιναν. Και επειδή οι σύζυγοι έμειναν μακριά, χωρίς να βλέπουν ποτέ τις γυναίκες τους, η τεκνοποίηση σταμάτησε ανάμεσά τους. Οι άνδρες πέθαιναν στα ορυχεία από μόχθο και πείνα, και οι γυναίκες στα ράντσα ή στα αγροκτήματα από το ίδιο, και έτσι χάθηκαν τόσα πολλά πλήθη ανθρώπων σε αυτό το νησί, και έτσι όλοι οι άνθρωποι του κόσμου θα μπορούσαν να είχαν χαθεί. Για να περιγράψουμε τα φορτία που αναγκάστηκαν να μεταφέρουν, τρία ή τέσσερα arrobas, και τα πήραν εκατόν διακόσιες λεύγες. Και οι ίδιοι οι Χριστιανοί τα μετέφεραν σε αιώρες, που είναι σαν δίχτυα, στις πλάτες των Ινδιάνων, επειδή τους χρησιμοποιούσαν πάντα ως ζώα μεταφοράς. Είχαν πληγές στους ώμους και τις πλάτες τους από τα φορτία, σαν πολυθανατωμένα ζώα. Για να περιγράψουμε επίσης τα μαστιγώματα, τα ξυλοδαρμούς, τα χαστούκια, τις γροθιές, τις κατάρες και χίλια άλλα είδη βασανιστηρίων που υπέμειναν στις δουλειές τους, πραγματικά, τόσα πολλά δεν μπορούσαν να καταγραφούν για πολύ καιρό, και ήταν αρκετά για να τρομοκρατήσουν τους ανθρώπους.

Και αξίζει να σημειωθεί ότι η καταστροφή αυτών των νησιών και εδαφών άρχισε να ξεδιπλώνεται και να καταστρέφεται από τη στιγμή που έγινε γνωστός ο θάνατος της γαλήνιας Βασίλισσας Ισαβέλλας, το έτος 1504, επειδή μέχρι τότε, μόνο ορισμένες επαρχίες σε αυτό το νησί είχαν καταστραφεί από άδικους πολέμους, αλλά όχι εντελώς. Και αυτά ήταν ως επί το πλείστον, αν όχι εντελώς, κρυμμένα από τη Βασίλισσα, επειδή η Βασίλισσα, ας αναπαυθεί εν ειρήνη, είχε τη μεγαλύτερη φροντίδα και αξιοθαύμαστο ζήλο για τη σωτηρία και την ευημερία αυτών των ανθρώπων, όπως γνωρίζουμε εμείς που είδαμε και νιώσαμε τα παραδείγματα αυτού με τα ίδια μας τα μάτια και τα χέρια. Ένας άλλος κανόνας πρέπει να σημειωθεί σε αυτό: ότι σε όλα τα μέρη των Ινδιών όπου έχουν περάσει και έχουν περάσει Χριστιανοί, πάντα διέπρατταν όλες τις προαναφερθείσες σκληρότητες, σφαγές, τυραννίες και αποτρόπαιες καταπιέσεις εναντίον των Ινδιάνων, και πρόσθεσαν πολλές ακόμη, μεγαλύτερες και νεότερες μορφές βασανιστηρίων, και ήταν πάντα πιο σκληρές, επειδή ο Θεός τους άφηνε να πέσουν και να ανατραπούν πιο ξαφνικά σε απαράδεκτη κρίση ή συναίσθημα.

Περί των δύο νήσων Σαν Χουάν και Τζαμάικα: Το έτος 1509, οι Ισπανοί πήγαν στα νησιά του Σαν Χουάν και της Τζαμάικα (τα οποία ήταν λίγο περισσότερα από οπωρώνες και κυψέλες), με τον ίδιο σκοπό με το ταξίδι τους στην Ισπανιόλα. Εκεί διέπραξαν τις προαναφερθείσες μεγάλες προσβολές και αμαρτίες, και πρόσθεσαν πολλές ακόμη ειδεχθές και τρομερές σκληρότητες, σκοτώνοντας, καίγοντας, ψήνοντας και ξαμολώναντας αγριεμένα σκυλιά πάνω τους, και στη συνέχεια βασανίζοντάς τους και ταπεινώνοντάς τους στα ορυχεία και σε άλλες εργασίες μέχρι να χαθούν όλες αυτές οι άτυχες αθώες ψυχές. Σε αυτά τα δύο νησιά, υπήρχαν περισσότερες από 600.000 ψυχές, και πιστεύω περισσότερες από ένα εκατομμύριο, και σήμερα δεν έχουν απομείνει ούτε 200 άνθρωποι σε κάθε νησί, όλοι εκ των οποίων χάθηκαν χωρίς πίστη ή μυστήρια.

Περί της νήσου Κούβας: Το έτος 1511, διέσχισαν το νησί της Κούβας, το οποίο, όπως είπα, έχει μήκος όσο από το Βαγιαδολίδ μέχρι τη Ρώμη, όπου υπήρχαν μεγάλες επαρχίες που κατοικούνταν από πολλούς ανθρώπους. Ξεκίνησαν και κατέληξαν με τους προαναφερθέντες τρόπους, και πολύ πιο σκληρά. Εδώ, συνέβησαν πολύ αξιοσημείωτα πράγματα. Ένας πολύ σημαντικός κασίκος και άρχοντας ονόματι Χατουέι, ο οποίος είχε διασχίσει από το νησί Ισπανιόλα στην Κούβα με πολλούς από τον λαό του για να ξεφύγει από τις συμφορές και τις απάνθρωπες πράξεις των Χριστιανών, και ενώ βρισκόταν σε αυτό το νησί της Κούβας, έχοντας λάβει νέα από ορισμένους Ινδιάνους ότι Χριστιανοί διέσχιζαν εκεί, συγκέντρωσε πολλούς ή όλους τους ανθρώπους του και τους είπε: «Ξέρετε πώς λέγεται ότι οι Χριστιανοί διασχίζουν από εδώ, και έχετε εμπειρία από το τι έχει συμβεί στους άρχοντες τάδε και τάδε και σε εκείνους τους ανθρώπους της Αϊτής (που είναι η Ισπανιόλα). Έρχονται εδώ για να κάνουν το ίδιο. Μήπως ξέρετε γιατί το κάνουν;» Είπαν: «Όχι, αλλά επειδή είναι σκληροί και κακοί από τη φύση τους». Είπε: «Το κάνουν όχι μόνο για αυτόν τον λόγο, αλλά επειδή έχουν έναν θεό τον οποίο λατρεύουν και αγαπούν πολύ, και για να τον λατρέψουμε, προσπαθούν να μας υποτάξουν και να μας σκοτώσουν». Είχε μαζί του ένα μικρό καλάθι γεμάτο χρυσά κοσμήματα και είπε: «Βλέπετε εδώ τον θεό των Χριστιανών; Ας χορέψουμε τους χορούς μας γι' αυτόν, αν συμφωνείτε, και ίσως τον ευχαριστήσουμε και τους διατάξει να μην μας βλάψουν». Όλοι φώναξαν: «Αυτό είναι καλό, αυτό είναι καλό». Χόρεψαν μπροστά του μέχρι που κουράστηκαν όλοι, και τότε ο Λόρδος Χάτουι είπε: «Κοιτάξτε, όπως και να είναι, αν αφήσουμε ζωντανούς θα μας σκοτώσουν τελικά: ας τους ρίξουμε σε αυτό το ποτάμι». Όλοι ψήφισαν ότι έτσι έπρεπε να γίνει, και έτσι τους έπνιξαν σε ένα μεγάλο ποτάμι που ήταν εκεί. Αυτός ο αρχηγός και άρχοντας πάντα έφευγε από τους Χριστιανούς από τότε που έφτασαν στο νησί της Κούβας, σαν να τους γνώριζε καλά, και αμύνονταν κάθε φορά που τους συναντούσε, και τελικά τον συνέλαβαν. Και μόνο επειδή έφυγε από τόσο κακούς και σκληρούς ανθρώπους και αμύνθηκε ενάντια σε εκείνους που ήθελαν να τον σκοτώσουν και να τον καταπιέσουν, καθώς και όλο τον λαό και τους απογόνους του, τον έκαψαν ζωντανό. Δεμένος στην πυρά, ένας Φραγκισκανός μοναχός, ένας άγιος άνθρωπος που βρισκόταν εκεί, του είπε μερικά πράγματα για τον Θεό και την πίστη μας (τα οποία δεν είχε ξανακούσει ποτέ), όσα μπορούσαν να μάθει στο σύντομο χρονικό διάστημα που του έδωσαν οι δήμιοι, και ότι αν ήθελε να πιστέψει αυτά που έλεγε, θα πήγαινε στον παράδεισο, όπου υπήρχε δόξα και αιώνια ανάπαυση, και αν όχι, θα πήγαινε στην κόλαση για να υποφέρει αέναα βασανιστήρια και πόνους. Σκεπτόμενος για λίγο, ρώτησε τον μοναχό αν οι Χριστιανοί πήγαιναν στον παράδεισο. Ο μοναχός απάντησε ότι ναι, αλλά μόνο όσοι ήταν καλοί. Τότε ο αρχηγός είπε, χωρίς άλλη σκέψη, ότι δεν ήθελε να πάει εκεί, αλλά στην κόλαση, για να μην είναι εκεί που ήταν αυτοί και να μην βλέπει τόσο σκληρούς ανθρώπους. Αυτή είναι η φήμη και η τιμή που ο Θεός και η πίστη μας έχουν κερδίσει με τους Χριστιανούς που έχουν πάει στις Ινδίες. Κάποτε, βγήκαν να μας συναντήσουν με προμήθειες και δώρα δέκα λεύγες από μια μεγάλη πόλη, και όταν φτάσαμε εκεί, μας έδωσαν μια μεγάλη ποσότητα ψαριών, ψωμιού και τροφίμων, με ό,τι μπορούσαν. Ξαφνικά, ο διάβολος κατέλαβε τους Χριστιανούς, και σκότωσαν μπροστά μου (χωρίς κανένα λόγο ή αιτία) περισσότερες από τρεις χιλιάδες ψυχές που κάθονταν μπροστά μας, άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Εκεί είδα τόσο μεγάλες ωμότητες που οι ζωντανοί δεν είχαν δει ποτέ ούτε φαντάζονταν να δουν. Ξανά, λίγες μέρες αργότερα, έστειλα αγγελιοφόρους διαβεβαιώνοντας όλους τους άρχοντες της επαρχίας της Αβάνας ότι δεν έπρεπε να με φοβούνται, επειδή είχαν ακούσει για την εμπιστοσύνη μου. Τους είπα να μην φύγουν, αλλά να βγουν να μας δεχτούν, ώστε να μην τους συμβεί κανένα κακό (γιατί όλη η χώρα είχε μείνει έκπληκτη από τις προηγούμενες σφαγές). Το έκανα αυτό με την έγκριση του καπετάνιου, και όταν φτάσαμε στην επαρχία, είκοσι ένας άρχοντες και αρχηγοί βγήκαν να μας δεχτούν. Ο καπετάνιος τους συνέλαβε στη συνέχεια, παραβιάζοντας την υπόσχεση που είχα δώσει, και ήθελε να τους κάψει ζωντανούς την επόμενη μέρα, λέγοντας ότι ήταν απαραίτητο επειδή αυτοί οι άρχοντες ήταν βέβαιο ότι θα έκαναν κάποιο κακό κάποια μέρα. Δυσκολεύτηκα πολύ να τους σώσω από την πυρά, αλλά στο τέλος, διέφυγαν. Αφού όλοι οι Ινδιάνοι αυτού του νησιού υποβλήθηκαν στην υποδούλωση και την καταστροφή εκείνων της Ισπανιόλα, βλέποντας τους εαυτούς τους να πεθαίνουν και να χάνονται χωρίς θεραπεία, μερικοί άρχισαν να καταφεύγουν στα βουνά, άλλοι να κρεμαστούν από απελπισία. Οι σύζυγοι κρεμάστηκαν, και μαζί τους, τα παιδιά τους. Λόγω των σκληροτήτων ενός πολύ τυραννικού Ισπανού που γνώριζα, περισσότεροι από διακόσιοι Ινδοί κρεμάστηκαν. Αμέτρητοι άνθρωποι χάθηκαν με αυτόν τον τρόπο. Σε έναν αξιωματούχο του βασιλιά σε αυτό το νησί δόθηκαν τριακόσιοι Ινδοί ως μερίδιο, και μετά από τρεις μήνες, διακόσιοι εβδομήντα από αυτούς πέθαναν εργαζόμενοι στα ορυχεία. Μόνο τριάντα έμειναν, δηλαδή το ένα δέκατο. Στη συνέχεια, του δόθηκαν άλλοι τόσοι, και τους σκότωσε κι αυτούς. Του έδωσαν περισσότερους, και σκότωσε ακόμα περισσότερους, μέχρι που πέθανε, και ο διάβολος πήρε την ψυχή του. Σε τρεις ή τέσσερις μήνες, όσο ήμουν παρών, περισσότερα από επτά χιλιάδες παιδιά πέθαναν από την πείνα επειδή οι πατέρες και οι μητέρες τους τα είχαν πάει στα ορυχεία. Είδα και άλλα φρικτά πράγματα. Στη συνέχεια, αποφάσισαν να κυνηγήσουν τους Ινδιάνους που ήταν στα βουνά, όπου προκάλεσαν τρομερό χάος, και έτσι κατέστρεψαν και ερημοποίησαν ολόκληρο το νησί, κάτι που είδαμε πρόσφατα, και είναι μεγάλο κρίμα και θλίψη να το βλέπουμε άγονο και εντελώς έρημο.

Η Ηπειρωτική Χώρα Το έτος 1514, ένας άθλιος κυβερνήτης, ένας πολύ σκληρός τύραννος, ήρθε στην Ηπειρωτική Χώρα, χωρίς κανένα οίκτο ή έστω σύνεση, σαν όργανο θεϊκής οργής, αποφασισμένος να κατοικήσει αυτή τη γη με μεγάλο αριθμό Ισπανών. Και παρόλο που κάποιοι τύραννοι είχαν πάει στην Ηπειρωτική Χώρα και είχαν ληστέψει, σκοτώσει και εξοργίσει πολλούς ανθρώπους, αυτό είχε συμβεί κατά μήκος της ακτής, λεηλατώντας και κλέβοντας ό,τι μπορούσαν. Αλλά αυτός ξεπέρασε όλους τους άλλους που είχαν έρθει πριν από αυτόν και από όλα τα νησιά, και οι άνομες πράξεις του ξεπέρασαν όλα τα βδελύγματα του παρελθόντος. Όχι μόνο κατά μήκος της ακτής, αλλά ερημοποίησε και σφαγίασε τεράστιες εκτάσεις και βασίλεια, ρίχνοντας αμέτρητους λαούς στην κόλαση. Αυτός ο κυβερνήτης ερημοποίησε τη γη εκτείνοντας πολλές λεύγες μέχρι τον ποταμό Νταριέν μέχρι το βασίλειο και τις επαρχίες της Νικαράγουας, μια απόσταση μεγαλύτερη των πεντακοσίων λευγών, που περιλαμβάνει αυτό που πιστεύεται ότι είναι η καλύτερη, πιο ευημερούσα και πιο πυκνοκατοικημένη γη στον κόσμο. Εκεί, κυβέρνησε με πολλούς ισχυρούς άρχοντες, και υπήρχαν αμέτρητοι μεγάλοι οικισμοί και απέραντος πλούτος χρυσού, γιατί μέχρι εκείνη την εποχή, πουθενά αλλού στη γη δεν είχε βρεθεί τέτοιος πλούτος. Αν και η Ισπανία ήταν σχεδόν γεμάτη με χρυσό, ακόμη και τον καλύτερο χρυσό, από το νησί Ισπανιόλα, αυτός είχε εξορυχθεί από τους ιθαγενείς από τα βάθη της γης, από τα προαναφερθέντα ορυχεία, όπου, όπως αναφέρθηκε, χάθηκαν. Αυτός ο κυβερνήτης και οι άντρες του επινόησαν νέες μεθόδους σκληρότητας και βασανιστηρίων για τους ιθαγενείς για να τους αναγκάσουν να αποκαλύψουν και να παραδώσουν χρυσό. Υπήρχε ένας καπετάνιος του που, σε μια καταχώρηση που έκανε κατόπιν εντολής του να ληστέψει και να εξοντώσει ανθρώπους, σκότωσε πάνω από σαράντα χιλιάδες ψυχές, κάτι που ένας θρησκευτικός του Αγίου Φραγκίσκου που τον συνόδευε, ονόματι Μοναχός Φραγκίσκος του Σαν Ρομάν είδε με τα ίδια του τα μάτια, να τους σκίζει στα δυο με το σπαθί, να τους καίει ζωντανούς, να τους πετάει σε άγρια σκυλιά και να τους βασανίζει με διάφορα βασανιστήρια.

Και επειδή η πιο ολέθρια τύφλωση που είχαν πάντα μέχρι σήμερα όσοι κυβέρνησαν τις Ινδίες στην οργάνωση και την εντολή της μεταστροφής και της σωτηρίας αυτών των λαών, την οποία πάντα ανέβαλαν (αυτό λέγεται αληθινά) στην πράξη και στο αποτέλεσμα, παρόλο που με λόγια έδειξαν και προσποιήθηκαν ή έκρυψαν κάτι άλλο, έχει φτάσει σε τέτοια βάθη που φαντάστηκαν και εφάρμοσαν και διέταξαν να απαιτηθούν από τους Ινδιάνους να πιστέψουν και να υπακούσουν στους βασιλιάδες της Καστίλης· διαφορετικά, θα πολεμήσουν εναντίον τους με φωτιά και αίμα και φόνο και αιχμαλωσία, κ.λπ. Σαν να είχε διατάξει ο γιος του Θεού που πέθανε για τον καθένα από αυτούς στον νόμο του όταν είπε: «Διδάξτε σε όλα τα έθνη»52 να απαιτηθούν από τους ειρηνικούς και ήσυχους άπιστους που έχουν τις δικές τους γαίες· Και αν δεν το λάμβαναν αμέσως χωρίς περαιτέρω κήρυγμα και οδηγίες, και αν δεν υποτάσσονταν στην κυριαρχία του βασιλιά που δεν είχαν ακούσει ή δει ποτέ,53 του οποίου ο λαός και οι αγγελιοφόροι είναι τόσο σκληροί, αδίστακτοι και φρικτοί τύραννοι, θα έχαναν την περιουσία και τα εδάφη τους, την ελευθερία τους, τις γυναίκες και τα παιδιά τους με την ίδια τους τη ζωή, κάτι που είναι παράλογο και ανόητο πράγμα, άξιο κάθε μομφής, χλευασμού και κόλασης. Έτσι, επειδή αυτός ο θλιβερός και άτυχος κυβερνήτης είχε λάβει οδηγίες να υποβάλει τα προαναφερθέντα αιτήματα, για να τα δικαιολογήσει περαιτέρω (αφού ήταν οι ίδιοι παράλογα, παράλογα και πολύ άδικα), θα διέταζε, ή οι ληστές που έστελνε θα το έκαναν όταν αποφάσιζαν να πάνε και να λεηλατήσουν κάποια πόλη που είχαν ακούσει ότι είχε χρυσό, ενώ οι Ινδιάνοι ήταν ασφαλείς στις πόλεις και τα σπίτια τους, οι θλιβεροί Ισπανοί ληστές θα πήγαιναν τη νύχτα σε απόσταση μισής λεύγας από την πόλη, και εκεί εκείνο το βράδυ θα διακήρυτταν ή θα διάβαζαν την εν λόγω απαίτηση μεταξύ τους, λέγοντας: «Αρχηγοί και Ινδιάνοι αυτής της ηπειρωτικής χώρας της τάδε πόλης, σας γνωστοποιούμε ότι υπάρχει ένας Θεός και ένας Πάπας και ένας Βασιλιάς της Καστίλης που είναι κύριος αυτών των εδαφών: ελάτε αμέσως και υπακούστε του, κ.λπ. Και αν δεν το κάνετε, να ξέρετε ότι θα σας πολεμήσουμε και θα σας σκοτώσουμε και θα σας αιχμαλωτίσουμε, κ.λπ.» Και στα τέσσερα της αυγής, ενώ οι αθώοι κοιμόντουσαν με τις γυναίκες και τα παιδιά τους, θα επιτίθεντο στην πόλη, βάζοντας φωτιά στα σπίτια, τα οποία συνήθως ήταν φτιαγμένα από άχυρο, και καίγοντας ζωντανά τα παιδιά, τις γυναίκες και πολλούς άλλους πριν προλάβουν να το θυμηθούν. Σκότωναν όποιον ήθελαν, και όσους έπιαναν ζωντανούς τους βασάνιζαν μέχρι θανάτου, ώστε να αποκαλύψουν την ύπαρξη χρυσού σε άλλες πόλεις, ή ακόμα και περισσότερου χρυσού από ό,τι έβρισκαν εκεί, και όσους απέμεναν τους στιγμάτιζαν ως σκλάβους. Στη συνέχεια, μόλις έσβηνε η φωτιά, πήγαιναν να ψάξουν για τον χρυσό που υπήρχε στα σπίτια.

Με αυτόν τον τρόπο και σε αυτά τα έργα, αυτός ο χαμένος άνθρωπος ασχολήθηκε με όλους τους κακούς Χριστιανούς που οδήγησε από το έτος 14 έως το έτος 21 ή 22, στέλνοντας πέντε ή έξι ή περισσότερους υπηρέτες σε αυτές τις επιδρομές, για τους οποίους έλαβε ένα μεγάλο μερίδιο (πέραν αυτού που του οφειλόταν ως στρατηγός) από όλο το χρυσό, τα μαργαριτάρια και τα κοσμήματα που έκλεψαν, και από τους σκλάβους που αιχμαλώτισαν. Οι αξιωματούχοι του βασιλιά έκαναν το ίδιο, στέλνοντας ο καθένας όσους νέους άνδρες ή υπηρέτες μπορούσε. Και ο αρχιεπίσκοπος αυτού του βασιλείου έστειλε επίσης τους υπηρέτες του για να πάρουν το μερίδιό του από αυτή τη λεία. Περισσότερος χρυσός κλάπηκε από αυτό το βασίλειο εκείνη την εποχή (από όσο μπορώ να κρίνω) από ένα εκατομμύριο καστελάνους, και πιστεύω ότι υποτιμώ, και δεν θα βρεθεί ότι έστειλαν στον βασιλιά περισσότερους από τρεις χιλιάδες καστελάνους από όλα όσα κλάπηκαν, και κατέστρεψαν περισσότερες από οκτακόσιες χιλιάδες ψυχές. Οι άλλοι τυραννικοί κυβερνήτες που τον διαδέχτηκαν εκεί μέχρι το έτος τριάντα τρία σκότωσαν και επέτρεψαν να θανατωθούν, με την τυραννική δουλεία που ακολούθησε τους πολέμους, όσους παρέμειναν. Μεταξύ των αμέτρητων κακών που διέπραξε και επέτρεψε να διαπραχθούν αυτός ο άνθρωπος κατά τη διάρκεια της θητείας του στην εξουσία, ήταν ότι, έχοντας δώσει σε έναν άρχοντα εννέα χιλιάδες καστελάνους, είτε οικειοθελώς είτε από φόβο (όπως είναι πιο πιθανό), μη ικανοποιημένοι με αυτό, άρπαξαν τον εν λόγω άρχοντα και τον έδεσαν σε μια κολόνα, καθισμένο στο έδαφος, και με τα πόδια του τεντωμένα, του έβαλαν φωτιά για να δώσει περισσότερο χρυσό. Έστειλε για το σπίτι του, και έφεραν άλλους τρεις χιλιάδες καστελάνους. Τον βασάνισαν ξανά, και, επειδή δεν έδωσε περισσότερο χρυσό επειδή δεν τον είχε ή επειδή δεν ήθελε να τον δώσει, τον κράτησαν έτσι μέχρι που ο μεδούλι του έτρεξε από τα πέλματα των ποδιών του, και έτσι πέθανε. Και αμέτρητες φορές αυτές ήταν οι φορές που οι άρχοντες σκοτώθηκαν και βασανίστηκαν για να τους αποσπάσουν χρυσό. Μια άλλη φορά, ενώ έκαναν λεηλασία σε έναν ισπανικό οικισμό,58 έφτασαν σε ένα βουνό όπου πολλοί άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί και κρυφτεί, φεύγοντας από τις λοιμώδεις και φρικτές πράξεις των Χριστιανών. Ξαφνικά τους επιτέθηκαν, αιχμαλώτισαν εβδομήντα ή ογδόντα κορίτσια και γυναίκες, σκοτώνοντας όσες μπορούσαν.Την επόμενη μέρα, πολλοί Ινδιάνοι συγκεντρώθηκαν και καταδίωξαν τους Χριστιανούς, πολεμώντας για τις γυναίκες και τις κόρες τους. Βλέποντας τους εαυτούς τους στριμωγμένους, οι Χριστιανοί αρνήθηκαν να σταματήσουν την επέλασή τους, βυθίζοντας τα σπαθιά τους στις κοιλιές των κοριτσιών και των γυναικών, χωρίς να αφήσουν ούτε μία από τις ογδόντα ζωντανή. Οι Ινδιάνοι, με τα εντόσθιά τους να σκίζονται από τον πόνο, φώναξαν: «Ω, κακοί άνθρωποι, σκληροί Χριστιανοί, σκοτώνετε γυναίκες στην οργή σας;» Σε αυτή τη χώρα, αποκαλούν τις γυναίκες «ira», σχεδόν σαν να λένε: «Η δολοφονία γυναικών είναι σημάδι αποτρόπαιων, σκληρών και κτηνωδών ανδρών». Δέκα ή δεκαπέντε λεύγες από τον Παναμά ζούσε ένας μεγάλος άρχοντας ονόματι Πάρις, πολύ πλούσιος σε χρυσό. Οι Χριστιανοί πήγαν εκεί, και τους υποδέχτηκε σαν να ήταν αδελφοί του, και έδωσε στον καπετάνιο πενήντα χιλιάδες καστελάνους με τη θέλησή του. Ο καπετάνιος και οι Χριστιανοί νόμιζαν ότι όποιος έδινε ένα τέτοιο ποσό από τη χάρη του έπρεπε να έχει έναν μεγάλο θησαυρό, που ήταν το τέλος και η παρηγοριά των κόπων τους. Προσποιήθηκαν ότι ήθελαν να φύγουν, και επέστρεψαν στα τέσσερα της αυγής και κατέφυγαν στην πόλη, καίγοντάς την με μια φωτιά που είχαν βάλει, σκοτώνοντας και καίγοντας πολλούς ανθρώπους, και κλέβοντας άλλους πενήντα ή εξήντα χιλιάδες καστελάνους. Ο άρχοντας διέφυγε, γιατί δεν τον σκότωσαν ούτε τον συνέλαβαν. Γρήγορα συγκέντρωσε όσους περισσότερους άντρες μπορούσε, και μετά από δύο ή τρεις μέρες πρόλαβε τους Χριστιανούς, που είχαν τους εκατόν τριάντα ή σαράντα χιλιάδες καστελάνους τους, και τους επιτέθηκε γενναία, σκοτώνοντας πενήντα Χριστιανούς και παίρνοντας όλο το χρυσάφι τους, ενώ οι άλλοι δραπέτευσαν, τρέποντας σε φυγή και τραυματισμένοι σοβαρά. Τότε πολλοί Χριστιανοί στράφηκαν εναντίον του εν λόγω αρχηγού και τον κατέστρεψαν ολοσχερώς και αμέτρητους από τον λαό του, και τους υπόλοιπους τους έβαλαν σε συνηθισμένη δουλεία και τους σκότωσαν. Έτσι, σήμερα δεν υπάρχει κανένα ίχνος ή σημάδι ότι υπήρξε ποτέ πόλη ή κάποιος άνθρωπος που γεννήθηκε εκεί, παρόλο που υπάρχουν τριάντα λεύγες γεμάτες με ανθρώπους της αριστοκρατίας. Οι σφαγές και οι καταστροφές που προκάλεσε αυτός ο άθλιος άνθρωπος, με την παρέα του, σε εκείνα τα βασίλεια που ερημοποίησε είναι αμέτρητες.

Περί της Επαρχίας της Νικαράγουα: Το έτος 1522 ή 1523, αυτός ο τύραννος ήρθε να υποτάξει την πιο τυχερή επαρχία της Νικαράγουας, εισερχόμενος σε αυτήν σε μια θλιβερή στιγμή. Ποιος μπορεί να περιγράψει την ευτυχία, την υγεία, την ευχαρίστηση, την ευημερία και την αφθονία των ανθρώπων σε αυτήν την επαρχία; Ήταν πραγματικά εκπληκτικό να βλέπεις πόσο πυκνοκατοικημένη ήταν, με πόλεις που εκτείνονταν σχεδόν τρεις ή τέσσερις λεύγες, γεμάτες με υπέροχα οπωροφόρα δέντρα, που υποδήλωναν έναν πολύ μεγάλο πληθυσμό. Αυτοί οι άνθρωποι, επειδή η γη ήταν επίπεδη και ανοιχτή, χωρίς να προσφέρει καταφύγιο στα βουνά, και τόσο ευχάριστοι που τόλμησαν να την εγκαταλείψουν με μεγάλη αγωνία και δυσκολία (για τον λόγο αυτό υπέφεραν και υπέμειναν μεγάλους διωγμούς, και όσο το δυνατόν περισσότερο ανέχονταν την τυραννία και την υποδούλωση των Χριστιανών), και επειδή από τη φύση τους ήταν ένας πολύ ευγενικός και ειρηνικός λαός, υποβλήθηκαν από αυτόν τον τύραννο και τους συν-τυράννους του (όλους εκείνους που τον είχαν βοηθήσει να καταστρέψει ολόκληρο το άλλο βασίλειο) σε τόση ζημιά, τόσες σφαγές, τόσες σκληρότητες, τόσες αιχμαλωσίες και αδικίες που καμία ανθρώπινη γλώσσα δεν μπορούσε να τις περιγράψει. Θα έστελνε 50 ιππείς και θα λογχίζει μια ολόκληρη επαρχία μεγαλύτερη από την κομητεία του Ράσελ, χωρίς να αφήνει κανέναν άντρα, γυναίκα, γέρο ή παιδί ζωντανό ούτε για τον παραμικρό λόγο, είτε επειδή δεν έρχονταν τόσο γρήγορα στο κάλεσμά του είτε επειδή δεν του έφερναν τόσα πολλά φορτία καλαμποκιού, που είναι το σιτάρι εκείνου του τόπου, ή τόσους πολλούς Ινδιάνους για να τον υπηρετήσουν αυτόν ή κάποιον άλλον από την παρέα του, επειδή καθώς η γη ήταν επίπεδη, κανείς δεν μπορούσε να ξεφύγει από τα άλογα, ούτε από την κολασμένη οργή του. Έστειλε Ισπανούς σε επιδρομές, που σήμαινε ότι θα πήγαιναν να λεηλατήσουν Ινδιάνους σε άλλες επαρχίες, και επέτρεψε στους επιδρομείς να πάρουν όσους Ινδιάνους ήθελαν από ειρηνικά χωριά που τους υπηρετούσαν. Αυτοί οι Ινδιάνοι αλυσοδέθηκαν, ώστε να μην μπορούν να μεταφέρουν τα φορτία των τριών αρρόμπα που ήταν αναγκασμένοι να σηκώσουν. Και συνέβη πολλές φορές ότι από τους τέσσερις χιλιάδες Ινδιάνους, κανένας έξι δεν επέστρεψε ζωντανός στα σπίτια τους. Όλοι άφησαν νεκρούς στους δρόμους. Και όταν κάποιοι κουράστηκαν και κατέρρευσαν από τα βαριά φορτία και αρρώστησαν από την πείνα, τον μόχθο και την αδυναμία, αντί να τους λύσουν τις αλυσίδες, τους έκοψαν τα κεφάλια από το γιακά, έτσι το κεφάλι έπεσε στη μία άκρη και το σώμα στην άλλη. Φανταστείτε πώς πρέπει να ένιωθαν οι άλλοι. Έτσι, όταν διατάχθηκαν τέτοιες αναγκαστικές μεταναστεύσεις, αφού οι Ινδιάνοι είχαν βιώσει ότι κανείς δεν επέστρεψε, έφευγαν κλαίγοντας και αναστενάζοντας, λέγοντας: «Αυτοί είναι οι δρόμοι από τους οποίους πήγαμε για να υπηρετήσουμε τους Χριστιανούς, και παρόλο που δουλέψαμε σκληρά, τελικά θα επιστρέφαμε στα σπίτια μας, στις γυναίκες μας και στα παιδιά μας, αλλά τώρα φεύγουμε χωρίς ελπίδα να επιστρέψουμε ποτέ ή να τους ξαναδούμε, ή να έχουμε μια άλλη ζωή».

Κάποτε, επειδή ήθελε να κάνει μια νέα κατανομή των Ινδιάνων, από ιδιοτροπία (και μερικοί μάλιστα λένε να πάρει τους Ινδιάνους από αυτούς που δεν συμπαθούσε και να τους δώσει σε όποιον ήθελε), οι Ινδιάνοι δεν κατάφεραν να σπείρουν ούτε μία σοδειά. Επειδή δεν υπήρχε ψωμί, οι Χριστιανοί πήραν όλο το καλαμπόκι που είχαν οι Ινδιάνοι για να θρέψουν τους εαυτούς τους και τα παιδιά τους, με αποτέλεσμα να πεθάνουν από την πείνα περισσότερες από είκοσι ή τριάντα χιλιάδες ψυχές. Και συνέβη μια γυναίκα να σκοτώσει το παιδί της για να το φάει, από την πείνα. Επειδή οι πόλεις που κατείχαν ήταν όλες πολύ εύφοροι οπωρώνες, όπως αναφέρθηκε, οι Χριστιανοί εγκαταστάθηκαν εκεί, ο καθένας στην πόλη που του είχε δοθεί ή, όπως λένε, του είχε εμπιστευτεί, και καλλιέργησαν τη γη, συντηρούμενοι με το πενιχρό φαγητό των Ινδιάνων. Έτσι, κατέλαβαν τις ατομικές γαίες και τις κληρονομιές των Ινδιάνων στις οποίες ζούσαν. Οι Ισπανοί κράτησαν όλους τους Ινδιάνους - άρχοντες, ηλικιωμένους, γυναίκες και παιδιά - μέσα στα σπίτια τους, αναγκάζοντάς τους να τους υπηρετούν μέρα νύχτα χωρίς διακοπή. Ακόμα και τα παιδιά, μόλις μπόρεσαν να σταθούν στα πόδια τους, ασχολήθηκαν με ό,τι μπορούσαν να κάνουν, και περισσότερο από όσο μπορούσαν. Με αυτόν τον τρόπο, κατανάλωναν και συνεχίζουν να καταναλώνουν τους λίγους που είχαν απομείνει, χωρίς να έχουν ούτε να τους επιτρέπουν να έχουν σπίτι ή οτιδήποτε δικό τους. Με αυτόν τον τρόπο, ξεπερνούν ακόμη και τις αδικίες αυτού του είδους που διαπράχθηκαν στην Ισπανιόλα. Έχουν εξαντλήσει και καταπιέσει τους ανθρώπους αυτής της επαρχίας, προκαλώντας τους γρήγορους θανάτους αναγκάζοντάς τους να μεταφέρουν σανίδες και ξύλα τριάντα λεύγες στο λιμάνι για να ναυπηγήσουν πλοία, και στέλνοντάς τους να μαζέψουν μέλι και κερί στα βουνά, όπου τα τρώνε οι τζάγκουαρ. Έχουν επιβαρύνει, και συνεχίζουν να επιβαρύνουν, τις έγκυες και τις λεχώνες σαν ζώα. Η πιο φρικτή μάστιγα που έχει καταστρέψει αυτήν την επαρχία ήταν η άδεια που έδωσε ο κυβερνήτης στους Ισπανούς να απαιτούν σκλάβους από τους αρχηγούς και τους άρχοντες των πόλεων. Κάθε τέσσερις ή πέντε μήνες (ή όποτε ο καθένας λάμβανε την εύνοια ή την άδεια του κυβερνήτη), απαιτούσε πενήντα σκλάβους από τον αρχηγό, απειλώντας ότι αν αρνούνταν, θα τον έκαιγαν ζωντανό ή θα τον έβαζαν στα σκυλιά. Δεδομένου ότι οι Ινδιάνοι συνήθως δεν είχαν σκλάβους - το πολύ ένας αρχηγός είχε δύο, τρεις ή τέσσερις - οι άρχοντες περνούσαν από τα χωριά τους και πρώτα έπαιρναν όλα τα ορφανά. Στη συνέχεια, ζητούσαν ένα παιδί από όποιον είχε δύο γιους και δύο από όποιον είχε τρεις. Με αυτόν τον τρόπο, ο αρχηγός εκπλήρωσε τον αριθμό που ζήτησε ο τύραννος, εν μέσω μεγάλων κραυγών και κλάματος από τον λαό, γιατί είναι ο λαός που φαίνεται να αγαπάει περισσότερο τα παιδιά του. Επειδή αυτό γινόταν τόσο συχνά, κατέστρεψαν ολόκληρο το βασίλειο από το έτος 1523 έως το 1533. Για έξι ή επτά χρόνια, πέντε ή έξι πλοία έκαναν το εμπόριο, μεταφέροντας όλα αυτά τα πλήθη Ινδιάνων για να πουληθούν ως σκλάβοι στον Παναμά και το Περού, όπου όλοι πέθαναν. Γιατί έχει αποδειχθεί και βιωθεί χιλιάδες φορές ότι όταν οι Ινδιάνοι απομακρύνονται από τις πατρίδες τους, πεθαίνουν πιο εύκολα, επειδή δεν τους δίνεται ποτέ φαγητό και τίποτα δεν αφαιρείται από την εργασία τους, αφού ούτε πωλούνται ούτε αγοράζονται από άλλους παρά μόνο για να εργαστούν. Με αυτόν τον τρόπο, έχουν πάρει από εκείνη την επαρχία περισσότερους από πεντακόσιες χιλιάδες Ινδιάνους, σκλαβωμένους παρόλο που ήταν τόσο ελεύθεροι όσο εγώ. Λόγω των κολασμένων πολέμων που διεξήγαγαν οι Ισπανοί εναντίον τους και της φρικτής αιχμαλωσίας στην οποία κρατούνταν, άλλοι πεντακόσιες ή εξακόσιες χιλιάδες άνθρωποι έχουν πεθάνει μέχρι σήμερα και συνεχίζουν να τους σκοτώνουν. Όλες αυτές οι καταστροφές έχουν προκληθεί σε διάστημα δεκατεσσάρων ετών. Σήμερα, σε ολόκληρη την επαρχία της Νικαράγουας, υπάρχουν ίσως τέσσερις ή πέντε χιλιάδες άνθρωποι, τους οποίους σκοτώνουν καθημερινά μέσω της καθημερινής και προσωπικής εργασίας και καταπίεσης, παρόλο που είναι, όπως έχει ειπωθεί, μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες επαρχίες στον κόσμο.

Περί της Νέας Ισπανίας Το έτος 1517, ανακαλύφθηκε η Νέα Ισπανία, και η ανακάλυψη προκάλεσε μεγάλη αναταραχή στους ιθαγενείς και μερικούς θανάτους στα χέρια εκείνων που την ανακάλυψαν. Το έτος 1518, όσοι αυτοαποκαλούνται Χριστιανοί πήγαν εκεί για να λεηλατήσουν και να σκοτώσουν, παρόλο που ισχυρίζονται ότι πρόκειται να εποικίσουν τη γη. Και μέχρι σήμερα, που είναι το έτος χίλια πεντακόσια σαράντα δύο, όλη η ανομία, όλη η αδικία, όλη η βία και η τυραννία που έχουν διαπράξει οι Χριστιανοί στις Ινδίες έχει ξεχειλίσει και έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της, επειδή έχουν χάσει εντελώς κάθε φόβο για τον Θεό και τον βασιλιά και έχουν ξεχάσει τον εαυτό τους, επειδή οι καταστροφές και οι σκληρότητες, οι σφαγές και οι καταστροφές, οι απελάσεις, οι ληστείες, η βία και οι τυραννίες, και σε τόσα πολλά βασίλεια της μεγάλης ηπειρωτικής χώρας, είναι τόσο πολυάριθμες και τέτοιες που όλα όσα έχουμε πει δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με αυτό που έγινε. Αλλά ακόμα κι αν τα λέγαμε όλα, γιατί υπάρχουν αμέτρητα πράγματα που έχουμε αφήσει ανείπωτα, δεν είναι συγκρίσιμα σε αριθμό ή σοβαρότητα με εκείνα που έχουν γίνει και διαπραχθεί από το εν λόγω έτος χίλια πεντακόσια δεκαοκτώ μέχρι σήμερα και το έτος χίλια πεντακόσια σαράντα δύο, και σήμερα, αυτή την ημέρα του μήνα Σεπτεμβρίου, γίνονται και διαπράττουν τις πιο σοβαρές και αποτρόπαιες πράξεις, επειδή ο κανόνας που θέσαμε παραπάνω είναι αληθινός, ότι από την αρχή έχουν πάντα αναπτυχθεί σε μεγαλύτερες ανομίες και κολαστήρια. Έτσι, από την άφιξη της Νέας Ισπανίας, η οποία έγινε στις 18 Απριλίου του έτους 18, μέχρι το έτος 1830, που ήταν δώδεκα ολόκληρα χρόνια, οι σφαγές και οι καταστροφές συνεχίστηκαν, που προκλήθηκαν από τα αιματηρά και σκληρά χέρια και σπαθιά των Ισπανών, σε μια ακτίνα σχεδόν 450 λευγών γύρω από την πόλη του Μεξικού, μια περιοχή που μπορούσε να φιλοξενήσει τέσσερα ή πέντε μεγάλα βασίλεια, τόσο μεγάλα και πολύ πιο εύπορα από την Ισπανία. Αυτές οι χώρες ήταν πιο πυκνοκατοικημένες και γεμάτες ανθρώπους από το Τολέδο, τη Σεβίλλη, το Βαγιαδολίδ και τη Σαραγόσα μαζί με τη Βαρκελώνη, επειδή δεν υπάρχει, ούτε υπήρξε ποτέ, τέτοιος πληθυσμός σε αυτές τις πόλεις, ακόμη και στην πιο πυκνοκατοικημένη τους κατάσταση, από αυτόν που τοποθέτησε εκεί ο Θεός, και που υπήρχε σε όλες τις προαναφερθείσες λεύγες, τις οποίες πρέπει κανείς να ταξιδέψει περισσότερες από 1.800 λεύγες για να φτάσει. Περισσότεροι Ισπανοί έχουν πεθάνει μέσα στα προαναφερθέντα δώδεκα χρόνια, μέσα στις προαναφερθείσες τετρακόσιες πενήντα λεύγες, από μαχαίρια και λόγχες, και έχουν καεί ζωντανοί - γυναίκες, παιδιά, νέοι άνδρες και γέροι - που αριθμούν τέσσερα εκατομμύρια ψυχές, ενώ αυτό που αποκαλούν κατακτήσεις διήρκεσε (όπως έχει ειπωθεί), αν και ήταν βίαιες εισβολές από σκληρούς τυράννους, καταδικασμένες όχι μόνο από τον νόμο του Θεού, αλλά από όλους τους ανθρώπινους νόμους, όπως είναι, και πολύ χειρότερες από εκείνες που διέπραξε ο Τούρκος για να καταστρέψει τη Χριστιανική Εκκλησία. Και αυτό δεν περιλαμβάνει όσους έχουν πεθάνει και σκοτώνονται καθημερινά στην προαναφερθείσα τυραννική δουλεία, τις καθημερινές ταπεινώσεις και καταπιέσεις. Ειδικότερα, ούτε η γλώσσα ούτε η ανθρώπινη γνώση ούτε η ευρηματικότητα θα αρκέσουν για να περιγράψουν τις φρικτές πράξεις που, σε διαφορετικά μέρη και ταυτόχρονα σε ορισμένα, και αρκετές φορές σε άλλα, έχουν διαπραχθεί από αυτούς τους δημόσιους και κεφαλαιακούς εχθρούς της ανθρωπότητας μέσα σε αυτό το προαναφερθέν κύκλωμα. Και ακόμη και ορισμένα γεγονότα, ανάλογα με τις περιστάσεις και τις ιδιότητες που τα προσβάλλουν, στην πραγματικότητα, δύσκολα μπορούν να εξηγηθούν πλήρως ακόμη και με πολλή επιμέλεια, χρόνο και γράψιμο, αλλά θα πω κάτι για ορισμένα σημεία, με διαμαρτυρία και όρκο ότι δεν νομίζω ότι θα εξηγήσω ούτε ένα από τα χίλια μέρη.

Μεταξύ άλλων σφαγών, πραγματοποίησαν αυτή σε μια μεγάλη πόλη με περισσότερους από τριάντα χιλιάδες κατοίκους που ονομαζόταν Cholula. Όλοι οι άρχοντες της χώρας και της γύρω περιοχής βγήκαν να υποδεχτούν τους Χριστιανούς, και πρώτα όλοι οι ιερείς, με τον αρχιερέα, σε πομπή, με μεγάλο σεβασμό και ευλάβεια. Παίρνοντάς τους στη μέση της πομπής προς την πόλη και τα καταλύματα του κύριου ή των αρχόντων, οι Ισπανοί αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν εκεί μια σφαγή ή τιμωρία (όπως την ονόμαζαν), για να ενσταλάξουν και να σπείρουν τον φόβο και την ανδρεία τους σε κάθε γωνιά αυτών των χωρών. Γιατί αυτή ήταν πάντα η πρόθεσή τους σε όλες τις χώρες στις οποίες έχουν εισέλθει οι Ισπανοί, δηλαδή: να πραγματοποιήσουν μια σκληρή και έντονη σφαγή, ώστε αυτά τα ευγενικά πρόβατα να τρέμουν μπροστά τους. Έτσι, για τον σκοπό αυτό, έστειλαν πρώτα όλους τους άρχοντες και τους ευγενείς της πόλης και όλων των περιοχών που υπάγονταν σε αυτήν, μαζί με τον κύριο άρχοντα, και μόλις ήρθαν και μπήκαν για να μιλήσουν στον αρχηγό των Ισπανών, συνελήφθησαν αμέσως χωρίς κανείς να προσέξει ποιος μπορούσε να μεταφέρει τα νέα. Είχαν ζητήσει πέντε ή έξι χιλιάδες Ινδιάνους για να μεταφέρουν τα φορτία για αυτούς. Όλοι ήρθαν μονομιάς και τοποθετήθηκαν στην αυλή των σπιτιών. Το να βλέπεις αυτούς τους Ινδιάνους να ετοιμάζονται να κουβαλήσουν τα φορτία των Ισπανών είναι σαν να νιώθεις μεγάλη συμπόνια και οίκτο γι' αυτούς, επειδή έρχονται γυμνοί, με καλυμμένα τα γεννητικά τους όργανα και με μικρά δίχτυα στους ώμους τους που περιείχαν την πενιχρή τροφή τους. Όλοι κάθονται οκλαδόν, σαν πολύ ταπεινά αρνιά, όλοι μαζεμένοι στην αυλή με άλλους ανθρώπους που στριφογύριζαν τριγύρω.

Ένοπλοι Ισπανοί φρουρούσαν στις πύλες της αυλής, και όλοι οι άλλοι έβγαλαν τα σπαθιά τους και έσφαξαν όλα τα πρόβατα με σπαθιά και λόγχες. Κανένας δεν μπορούσε να ξεφύγει χωρίς να σκοτωθεί.69 Μετά από δύο ή τρεις μέρες, πολλοί Ινδιάνοι βγήκαν ζωντανοί, καλυμμένοι με αίμα, έχοντας κρυφτεί και βρει καταφύγιο κάτω από τους νεκρούς (γιατί ήταν τόσοι πολλοί), και πήγαν κλαίγοντας μπροστά στους Ισπανούς, παρακαλώντας για έλεος, παρακαλώντας να μην σκοτωθούν. Οι Ισπανοί δεν τους έδειξαν κανένα έλεος ή συμπόνια. Αντίθετα, μόλις βγήκαν, τους έκαναν κομμάτια. Ο καπετάνιος διέταξε όλους τους άρχοντες, περισσότερους από εκατό από τους οποίους ήταν δεμένοι, να τους βγάλουν έξω και να τους κάψουν ζωντανούς σε πασσάλους καρφωμένους στο έδαφος. Αλλά ένας άρχοντας, ίσως ο αρχηγός και βασιλιάς εκείνης της γης, κατάφερε να απελευθερωθεί και κατέφυγε με είκοσι, τριάντα ή σαράντα άλλους άνδρες στον μεγάλο ναό που είχαν εκεί, ο οποίος ήταν σαν φρούριο, που ονομαζόταν cuu, και εκεί υπερασπίστηκε τον εαυτό του για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αλλά οι Ισπανοί, που δεν είχαν καμία προστασία, ειδικά από αυτούς τους άοπλους ανθρώπους, έβαλαν φωτιά στον ναό και τους έκαψαν ζωντανούς, φωνάζοντας: «Ω, κακοί άνθρωποι! Τι σας κάναμε; Γιατί μας σκοτώνετε; Πηγαίνετε, γιατί θα πάτε στο Μεξικό, όπου ο παγκόσμιος άρχοντας μας Μοτενζούμα θα μας εκδικηθεί εναντίον σας». Λέγεται ότι ενώ οι πέντε ή έξι χιλιάδες άνδρες οδηγούνταν με το σπαθί στην αυλή, ο αρχηγός των Ισπανών τραγουδούσε: Κοίτα, Νέρωνα της Ταρπείας, τη Ρώμη καθώς καίγεται. Παιδιά και γέροι φωνάζουν, και αυτός δεν νιώθει πόνο. Μια άλλη μεγάλη σφαγή έλαβε χώρα στην πόλη Τεπεάκα, η οποία ήταν πολύ μεγαλύτερη και είχε περισσότερους κατοίκους από την προαναφερθείσα πόλη, όπου έσφαξαν αμέτρητους ανθρώπους με σπαθιά, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη σκληρότητα.

Από την Τσολούλα βάδισαν προς την Πόλη του Μεξικού, και ο μεγάλος βασιλιάς Μοτενζούμα τους έστειλε χιλιάδες δώρα, άρχοντες, ανθρώπους και εορτασμούς στην πορεία. Στην είσοδο του υπερυψωμένου δρόμου της Πόλης του Μεξικού, η οποία απέχει δύο λεύγες, έστειλε τον ίδιο του τον αδελφό συνοδευόμενο από πολλούς μεγάλους άρχοντες και πλούσια δώρα από χρυσό, ασήμι και ρούχα. Στην είσοδο της πόλης, ο ίδιος ο Μοτενζούμα βγήκε πάνω σε μια χρυσή άμαξα με όλη την αυλή του για να τους υποδεχτεί και να τους συνοδεύσει στα παλάτια όπου τους είχε διατάξει να μείνουν. Την ίδια μέρα, σύμφωνα με ορισμένους που ήταν εκεί, συνέλαβαν διακριτικά τον μεγάλο βασιλιά Μοτενζούμα, εκμεταλλευόμενοι την κατάσταση, και όρισαν ογδόντα άνδρες για να τον φυλάνε. Στη συνέχεια, τον αλυσόδεσαν.

Αφήνοντας όμως όλα αυτά στην άκρη, για τα οποία υπήρχαν πολλά σπουδαία πράγματα να διηγηθώ, θέλω να αναφέρω μόνο μια αξιοσημείωτη πράξη που διέπραξαν εκεί εκείνοι οι τύραννοι: ο καπετάνιος των Ισπανών πήγε στο λιμάνι για να συλλάβει έναν άλλο καπετάνιο που ερχόταν εναντίον του, και αφήνοντας αυτόν τον καπετάνιο, νομίζω με εκατό περίπου περισσότερους άνδρες για να φρουρούν τον βασιλιά Μοτενζούμα, αυτοί οι Ισπανοί αποφάσισαν να διαπράξουν μια άλλη αξιοσημείωτη πράξη για να αυξήσουν τον φόβο του σε όλη τη χώρα, μια τακτική, όπως είπα, που έχουν χρησιμοποιήσει συχνά. Οι Ινδιάνοι και ο λαός και οι άρχοντες ολόκληρης της πόλης και της αυλής της Μοτενζούμα δεν ασχολούνταν παρά με το να δίνουν ευχαρίστηση στον φυλακισμένο άρχοντά τους, και μεταξύ άλλων εορτασμών που διοργάνωναν προς τιμήν του ήταν να παρουσιάζουν τα απογεύματα σε όλες τις γειτονιές και τις πλατείες της πόλης τους χορούς και τις παρελάσεις που συνήθως διοργανώνουν και τους οποίους ονομάζουν μιτότες, όπως στα νησιά ονομάζουν άρεϊτος, όπου επιδεικνύουν όλα τα στολίδια και τα πλούτη τους, και με αυτά στολίζονται όλοι, επειδή είναι η κύρια μορφή γιορτής και χαράς τους. Και οι ευγενέστεροι κύριοι, και αυτοί με βασιλικό αίμα, ανάλογα με την τάξη τους, διοργάνωναν τους χορούς και τις γιορτές τους πιο κοντά στα σπίτια όπου ήταν φυλακισμένος ο κύριός τους. Στην περιοχή που βρισκόταν πιο κοντά σε αυτά τα παλάτια βρίσκονταν πάνω από δύο χιλιάδες γιοι άρχοντων, το ίδιο το άνθος και η αφρόκρεμα της αριστοκρατίας ολόκληρης της αυτοκρατορίας Μοτενζούμα. Ο Ισπανός λοχαγός πήγε σε αυτούς τους άντρες με μια ομάδα από αυτούς και έστειλε άλλες ομάδες σε όλα τα άλλα μέρη της πόλης όπου λάμβαναν χώρα οι γιορτές, μεταμφιεσμένοι σε παρατηρητές, και διέταξε να τους επιτεθούν σε μια συγκεκριμένη ώρα όλοι. Πήγε, και ενώ ήταν απορροφημένοι και ασφαλείς στους χορούς τους, είπε: «Σαντιάγο, και αυτοί!» Και άρχισαν με γυμνά σπαθιά να ανοίγουν αυτά τα γυμνά και ευαίσθητα σώματα και να χύνουν αυτό το γενναιόδωρο αίμα, χωρίς να αφήσουν κανέναν ζωντανό. Οι άλλοι έκαναν το ίδιο στις άλλες πλατείες. Αυτό ήταν κάτι που έβαλε όλα αυτά τα βασίλεια και τους λαούς σε δέος, αγωνία και πένθος, και πρήστηκε από πίκρα και πόνο. και από τώρα μέχρι το τέλος του κόσμου ή αν οι ίδιοι εξαφανιστούν εντελώς, δεν θα σταματήσουν να θρηνούν και να τραγουδούν στους αρίτους και τους χορούς τους όπως σε ρομαντικά μυθιστορήματα (που λέμε εδώ) εκείνη την καταστροφή και την απώλεια της διαδοχής όλης της αριστοκρατίας τους, για την οποία υπερηφανεύονταν πριν από τόσα χρόνια.

Βλέποντας τέτοια αδικία και σκληρότητα, που δεν είχαν ξαναδεί τόσοι πολλοί αθώοι και άμεμπτοι άνθρωποι, να διαπράττουν οι Ινδιάνοι, οι οποίοι είχαν υπομείνει υπομονετικά την εξίσου άδικη φυλάκιση του παγκόσμιου άρχοντά τους - επειδή ο ίδιος τους είχε διατάξει να μην επιτεθούν ή να μην πολεμήσουν τους Χριστιανούς - ολόκληρη η πόλη πήρε τα όπλα και τους επιτέθηκε. Πολλοί από τους Ισπανούς τραυματίστηκαν και μόλις που κατάφεραν να δραπετεύσουν. Κράτησαν ένα στιλέτο στο στήθος του κρατούμενου Μοτενζούμα, διατάζοντάς τον να σταθεί στους διαδρόμους και να διατάξει τους Ινδιάνους να μην επιτεθούν στο σπίτι, αλλά να κάνουν ειρήνη. Τότε δεν έδειξαν καμία ανησυχία να τον υπακούσουν σε τίποτα. Αντίθετα, συζήτησαν την επιλογή ενός άλλου άρχοντα και καπετάνιου για να ηγηθούν των μαχών τους.72 Και επειδή ο καπετάνιος που είχε πάει στο λιμάνι νικητής επέστρεφε με πολλούς περισσότερους Χριστιανούς και πλησίαζε, σταμάτησαν να πολεμούν για τρεις ή τέσσερις ημέρες μέχρι που μπήκε στην πόλη. Μπήκε μέσα και συγκεντρώθηκε ένα τεράστιο πλήθος από όλη τη χώρα73. Τους πολέμησαν όλους μαζί για τόσες πολλές ημέρες που, φοβούμενοι τον θάνατο, συμφώνησαν όλοι ένα βράδυ να φύγουν από την πόλη. Όταν οι Ινδιάνοι το έμαθαν αυτό, σκότωσαν μεγάλο αριθμό Χριστιανών στις γέφυρες της λιμνοθάλασσας, σε έναν πολύ δίκαιο και ιερό πόλεμο, για τους πιο δίκαιους σκοπούς που είχαν, όπως έχει ειπωθεί, λόγους που οποιοσδήποτε λογικός και δίκαιος θα είχε δικαιολογήσει. Στη συνέχεια, έλαβε χώρα η μάχη της πόλης, όπου οι Χριστιανοί ανασυντάχθηκαν74, όπου προκάλεσαν όλεθρο στους Ινδιάνους, σκοτώνοντας αμέτρητους ανθρώπους και καίγοντας ζωντανούς πολλούς μεγάλους άρχοντες. Μετά τις τεράστιες και αποτρόπαιες τυραννίες που διέπραξαν στην Πόλη του Μεξικού και στις γύρω πόλεις και σε μια τεράστια περιοχή (δέκα, δεκαπέντε και είκοσι λεύγες από το Μεξικό, όπου αμέτρητοι άνθρωποι σκοτώθηκαν), αυτή η τυραννική μάστιγα τους εξαπλώθηκε και συνέχισε να μολύνει και να καταστρέφει την επαρχία Πανούκο, η οποία ήταν πραγματικά εκπληκτική όσον αφορά τον αριθμό των ανθρώπων που περιείχε και την καταστροφή και τη σφαγή που προκάλεσαν εκεί. Στη συνέχεια, κατέστρεψαν την επαρχία Τουτουτεπέκε με τον ίδιο τρόπο, έπειτα την επαρχία Ιπιλτσίνγκο και στη συνέχεια την επαρχία Κολίμα, καθεμία από τις οποίες είναι μεγαλύτερη από τα βασίλεια του Λεόν και της Καστίλης μαζί. Το να αφηγηθεί κανείς την καταστροφή, τους θανάτους και τις ωμότητες που διέπραξαν σε κάθε περίπτωση θα ήταν αναμφίβολα ένα εξαιρετικά δύσκολο και αδύνατο έργο, και ένα οδυνηρό έργο να το ακούσει κανείς. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ο τίτλος με τον οποίο εισήλθαν και με τον οποίο άρχισαν να καταστρέφουν όλους αυτούς τους αθώους ανθρώπους και να ερημώνουν εκείνες τις χώρες που θα έπρεπε να είχαν φέρει τόση χαρά και ευτυχία στους αληθινούς Χριστιανούς με τον τεράστιο και απεριόριστο πληθυσμό τους, ήταν να απαιτήσουν να υποταχθούν και να υπακούσουν στον Βασιλιά της Ισπανίας, διαφορετικά θα σκοτώνονταν και θα υποδουλώνονταν. Όσοι δεν συμμορφώνονταν πρόθυμα με τέτοιες παράλογες και ανόητες εντολές και δεν έθεταν τον εαυτό τους στα χέρια τέτοιων ασεβών, σκληρών και κτηνωδών ανθρώπων ονομάζονταν επαναστάτες και στασιαστές κατά της υπηρεσίας της Αυτού Μεγαλειότητας, και γι' αυτό έγραψαν στον κύριό μας τον Βασιλιά. Και η τύφλωση εκείνων που κυβερνούσαν τις Ινδίες τους εμπόδισε να κατανοήσουν αυτό που αναφέρεται ρητά στους νόμους τους, πιο ξεκάθαρο από οποιαδήποτε άλλη από τις θεμελιώδεις αρχές τους, δηλαδή: ότι κανείς δεν είναι ή δεν μπορεί να αποκαλεστεί επαναστάτης αν δεν είναι πρώτα υπήκοος. Ας σκεφτούν οι Χριστιανοί, που γνωρίζουν κάτι για τον Θεό, τη λογική, ακόμη και τους ανθρώπινους νόμους, πώς τέτοια νέα μπορούν να σταματήσουν τις καρδιές οποιουδήποτε λαού που ζει με ασφάλεια στις δικές του χώρες, που δεν γνωρίζει ότι οφείλει κάτι σε κανέναν και που έχει τους φυσικούς του άρχοντες, όταν ξαφνικά τους λένε: «Υπακούστε σε έναν ξένο βασιλιά που δεν έχετε δει ποτέ ούτε ακούσει για αυτόν, και αν δεν το κάνετε, να ξέρετε ότι σύντομα θα σας κάνουμε κομμάτια», ειδικά βλέποντας από την εμπειρία ότι το κάνουν αμέσως. Και το πιο φρικτό είναι ότι όσοι πραγματικά υπακούουν υποτάσσονται σε σκληρή δουλεία, όπου με απίστευτους κόπους και βασανιστήρια, μεγαλύτερα και πιο διαρκή από αυτά που τους δίνουν, θανατώνοντάς τους, στο τέλος αυτοί και οι γυναίκες και τα παιδιά τους και όλη η γενιά τους χάνονται.76 Και επειδή, με αυτούς τους φόβους και τις απειλές, αυτοί οι άνθρωποι ή οποιοσδήποτε άλλος στον κόσμο έρχεται να υπακούσει και να αναγνωρίσει την κυριαρχία ενός ξένου βασιλιά, δεν βλέπουν αυτοί που τυφλώνονται και ταλαιπωρούνται από τη φιλοδοξία και τη διαβολική απληστία ότι δεν αποκτούν έτσι ούτε ίχνος δικαιώματος (αν όντως αυτοί οι φόβοι και οι ανησυχίες είναι πραγματικά φόβοι και ανησυχίες);77 Διότι78 από φυσικό, ανθρώπινο και θεϊκό νόμο γίνεται ό,τι είναι έγκυρο αν δεν είναι η πραγματικότητα79 και η υποχρέωση που απομένει για τις κολασμένες φωτιές και ακόμη και για τις προσβολές και τις ζημιές που κάνουν στους βασιλιάδες της Καστίλης, καταστρέφοντας τα βασίλειά τους και εξοντώνοντας, στο βαθμό που υπάρχει μέσα τους,80 όλο το δικαίωμα που έχουν σε όλες τις Ινδίες, και αυτές, και καμία άλλη, είναι οι υπηρεσίες που οι Ισπανοί έχουν προσφέρει στους εν λόγω βασιλιάδες σε αυτές τις χώρες και συνεχίζουν να προσφέρουν. σήμερα. Με αυτόν τον δίκαιο και εγκεκριμένο τίτλο, αυτός ο τυραννικός καπετάνιος έστειλε δύο άλλους τυραννικούς καπετάνιους, πολύ πιο σκληρούς και άγριους, χειρότερους και λιγότερο ελεήμονες από τον ίδιο, σε δύο μεγάλα, ακμάζοντα και ευημερούντα βασίλεια, γεμάτα ανθρώπους, δηλαδή: το βασίλειο της Γουατεμάλας, στη Νότια Θάλασσα, και το βασίλειο του Νάκο και της Ονδούρας, ή Γκουαϊμούρα, στη Βόρεια Θάλασσα, που συνορεύουν μεταξύ τους και μοιράζονται σύνορα διακόσιες λεύγες από το Μεξικό. Ο ένας στάλθηκε από ξηράς και ο άλλος με πλοία στη θάλασσα, το καθένα με μεγάλη ομάδα ιππέων και πεζών.

Λέω αληθινά ότι για το κακό που διέπραξαν και οι δύο (και ιδιαίτερα για αυτόν που πήγε στο βασίλειο της Γουατεμάλας, γιατί ο άλλος σύντομα πέθανε με σκληρό θάνατο), θα μπορούσα να εκφράσω και να συμπεράνω τόσες πολλές κακές πράξεις, τόσες καταστροφές, τόσους θανάτους, τόσο μεγάλη ερήμωση, τόσες πολλές και τόσο άγριες αδικίες που θα τρομοκρατούσαν τους παρόντες και τους μελλοντικούς αιώνες και θα γέμιζαν ένα μεγάλο βιβλίο με αυτές, γιατί αυτός ξεπέρασε όλα τα περασμένα και τα παρόντα, τόσο στην ποσότητα και τον αριθμό των βδελύγματων που διέπραξε όσο και στους ανθρώπους που κατέστρεψε και στις γαίες που ερήμωσε, γιατί όλοι ήταν αμέτρητοι. Αυτός που ταξίδεψε δια θαλάσσης και με πλοία διέπραξε μεγάλες ληστείες, σκάνδαλα και σφαγές ανθρώπων στις παράκτιες πόλεις, μερικοί από τους οποίους βγήκαν να τον υποδεχτούν με δώρα στο βασίλειο του Γιουκατάν, το οποίο βρίσκεται στο δρόμο προς το προαναφερθέν βασίλειο του Νάκο και της Γκουαϊμούρα, όπου πήγαινε. Αφού έφτασε εκεί, έστειλε καπετάνιους και πολλούς άνδρες σε όλη τη γη που λήστεψαν, σκότωσαν και κατέστρεψαν όλες τις πόλεις και τους ανθρώπους εκεί. Και ιδιαίτερα κάποιον που ξεσηκώθηκε με τριακόσιους άνδρες και κατευθύνθηκε στην ενδοχώρα προς τη Γουατεμάλα, καταστρέφοντας και καίγοντας όλες τις πόλεις που βρήκε, ληστεύοντας και σκοτώνοντας τους κατοίκους τους. Και το έκανε αυτό σκόπιμα για περισσότερο από εκατόν είκοσι λεύγες, έτσι ώστε αν τους έστελναν να τον κυνηγήσουν, να βρουν τη γη ερημωμένη και σε επανάσταση, και οι Ινδιάνοι να τους σκοτώσουν σε εκδίκηση για τη ζημιά και την καταστροφή που είχαν προκαλέσει. Μέσα σε λίγες μέρες, σκότωσαν τον αρχιπλοίαρχο που τον είχε στείλει και εναντίον του οποίου είχε επαναστατήσει, και στη συνέχεια, πολλοί άλλοι σκληροί τύραννοι τον διαδέχτηκαν. Με σφαγές και φρικτές θηριωδίες, υποδουλώνοντας ανθρώπους και πουλώντας τους στα πλοία που τους έφερναν κρασί, ρούχα και άλλα αγαθά, και με την κοινή σε όλους τυραννική δουλεία, από το έτος 1524 έως το έτος 1535, λεηλάτησαν εκείνες τις επαρχίες και το βασίλειο του Νάκο και της Ονδούρας, που πραγματικά φαινόταν ένας παράδεισος απολαύσεων και ήταν πιο πυκνοκατοικημένες από την πιο πολυσύχναστη και πυκνοκατοικημένη γη στον κόσμο. Και τώρα που περάσαμε από αυτές και τις είδαμε τόσο ερημωμένες και κατεστραμμένες που οποιοσδήποτε άνθρωπος, όσο σκληραγωγημένος κι αν ήταν, θα έβρισκε συντριβή. Περισσότερες από δύο εκατομμύρια ψυχές έχουν πεθάνει σε αυτά τα έντεκα χρόνια, και δεν έχουν αφήσει περισσότερους από δύο χιλιάδες ανθρώπους μέσα σε εκατό λεύγες, και αυτοί σκοτώνονται κάθε μέρα στην εν λόγω δουλεία. Επιστρέφοντας στον μεγάλο τυραννικό καπετάνιο που πήγε στα βασίλεια της Γουατεμάλας, ο οποίος, όπως έχει ειπωθεί, ξεπερνούσε όλους όσους ήρθαν πριν και ισούται με όλους όσους υπάρχουν σήμερα, από τις γειτονικές επαρχίες μέχρι το Μεξικό, το οποίο, με τον δρόμο που ακολούθησε (όπως ο ίδιος έγραψε σε μια επιστολή προς τον αρχηγό που του έστειλε), απέχει τετρακόσιες λεύγες από το βασίλειο της Γουατεμάλας, διέπραττε σφαγές και ληστείες, καίγοντας, λεηλατώντας και καταστρέφοντας όπου κι αν πήγαινε, όλη τη γη υπό τον προαναφερθέντα τίτλο, δηλαδή: λέγοντάς τους να υποταχθούν σε αυτόν, τόσο απάνθρωπους, άδικους και σκληρούς ανθρώπους, στο όνομα του Βασιλιά της Ισπανίας, άγνωστου και ποτέ πριν ακούσματός τους, τον οποίο θεωρούσαν πολύ πιο άδικους και σκληρούς από αυτούς, και ακόμη και χωρίς να τους αφήσουν να το σκεφτούν, σχεδόν μόλις έφτανε το μήνυμα, τους σκότωναν και τους έκαιγαν.

Περί της Επαρχίας και Βασιλείου της Γουατεμάλα: Μόλις έφτασε στο βασίλειο, διέπραξε μια σφαγή στην είσοδό του. Παρά ταύτα, ο κύριος άρχοντας, μαζί με πολλούς άλλους άρχοντες της πόλης Ουτατλάν, της πρωτεύουσας ολόκληρου του βασιλείου, βγήκαν να τον υποδεχτούν σε μια άμαξα με σάλπιγγες, τύμπανα και μεγάλες εορταστικές εκδηλώσεις. Τον εξυπηρέτησαν με ό,τι είχαν, ειδικά παρέχοντάς του άφθονο φαγητό και ό,τι μπορούσαν. Οι Ισπανοί στεγάστηκαν έξω από την πόλη εκείνο το βράδυ, καθώς ένιωθαν ότι ήταν οχυρό και ότι μπορεί να κινδύνευαν μέσα. Την επόμενη μέρα, κάλεσε τον κύριο άρχοντα και πολλούς άλλους άρχοντες, και ήρθαν σαν ταπεινά πρόβατα. Τους συνέλαβε όλους και απαίτησε να του δώσουν έναν ορισμένο αριθμό φορτίων χρυσού. Απάντησαν ότι δεν είχαν, γιατί αυτή η γη δεν ήταν πλούσια σε χρυσό. Στη συνέχεια διέταξε να καούν ζωντανοί, χωρίς περαιτέρω κατηγορίες, δίκη ή καταδίκη. Όταν οι άρχοντες όλων αυτών των επαρχιών είδαν ότι αυτοί οι ανώτατοι άρχοντες και ηγεμόνες είχαν καεί απλώς επειδή αρνήθηκαν να δώσουν χρυσό, όλοι εγκατέλειψαν τα χωριά τους, καταφεύγοντας στα βουνά. Διέταξαν όλο τον λαό τους να πάει στους Ισπανούς και να τους υπηρετήσει ως άρχοντες, αλλά να μην αποκαλύψει πού βρισκόταν. Όλοι οι άνθρωποι της χώρας ήρθαν να πουν ότι ήθελαν να είναι δικοί τους και να τους υπηρετούν ως άρχοντες. Αυτός ο ευσεβής καπετάνιος απάντησε ότι δεν ήθελαν να τους δεχτούν. Αντίθετα, θα τους σκότωναν όλους αν δεν αποκάλυπταν πού ήταν οι άρχοντές τους. Οι Ινδιάνοι είπαν ότι δεν γνώριζαν τίποτα γι' αυτούς, ότι μπορούσαν να τους χρησιμοποιήσουν, τις γυναίκες και τα παιδιά τους, και ότι θα τους έβρισκαν στα σπίτια τους. Εκεί μπορούσαν να τους σκοτώσουν ή να κάνουν ό,τι ήθελαν μαζί τους. Και αυτό οι Ινδιάνοι το έλεγαν, το πρόσφεραν και το έκαναν πολλές φορές. Και αυτό ήταν ένα θαυμαστό πράγμα: οι Ισπανοί πήγαιναν στις πόλεις όπου έβρισκαν τους φτωχούς να εργάζονται στις δουλειές τους, με τις γυναίκες και τα παιδιά τους ασφαλείς, και εκεί τους λογχίζονταν και τους κατασπάραζαν. και έφτασαν σε μια πολύ μεγάλη και ισχυρή πόλη (η οποία ήταν πιο απρόσεκτη από άλλες και ασφαλής στην αθωότητά της) και οι Ισπανοί μπήκαν και μέσα σε δύο ώρες σχεδόν την ισοπέδωσαν, σφαγιάζοντας τα παιδιά, τις γυναίκες και τους ηλικιωμένους, μαζί με όλους όσους μπορούσαν να σκοτώσουν και δεν διέφυγαν τρέχοντας.

Όταν οι Ινδιάνοι είδαν ότι με τόση ταπεινότητα, προσφορές, υπομονή και ταλαιπωρία δεν μπορούσαν ούτε να ραγίσουν ούτε να μαλακώσουν τέτοιες απάνθρωπες και κτηνώδεις καρδιές, και ότι τόσο στερημένες από κάθε ίχνος λογικής, και τόσο αντίθετες με αυτήν, διαμελίζονταν, βλέποντας ότι ήταν καταδικασμένοι να πεθάνουν έτσι ακριβώς, αποφάσισαν να καλέσουν ο ένας τον άλλον και όλοι μαζί να συγκεντρωθούν και να πεθάνουν στον πόλεμο, εκδικούμενοι όσο καλύτερα μπορούσαν ενάντια σε τόσο σκληρούς και καταραμένους εχθρούς, αφού γνώριζαν πολύ καλά ότι όντας όχι μόνο άοπλοι αλλά και γυμνοί, πεζοί και αδύνατοι, ενάντια σε τόσο άγριους ανθρώπους πάνω σε άλογα και τόσο βαριά οπλισμένους, δεν θα μπορούσαν να επικρατήσουν, αλλά τελικά θα καταστρέφονταν. Τότε επινόησαν λάκκους στη μέση των δρόμων όπου θα έπεφταν τα άλογα, και αιχμηροί, καμένοι πάσσαλοι, με τους οποίους ήταν γεμάτοι οι λάκκοι, θα έμπαιναν μέσα από τα εντόσθιά τους, καλυμμένοι με χλοοτάπητα και χόρτα, έτσι ώστε να φαίνεται σαν να μην υπήρχε τίποτα εκεί. Μόνο μία ή δύο φορές έπεσαν άλογα μέσα τους, επειδή οι Ισπανοί ήξεραν πώς να προστατευτούν από αυτά. Αλλά για να εκδικηθούν, οι Ισπανοί έθεσαν έναν νόμο: ότι όλοι οι Ινδιάνοι κάθε είδους και ηλικίας που θα συλλάμβαναν ζωντανούς θα ρίχνονταν στους λάκκους. Έτσι, έγκυες γυναίκες, γυναίκες που μόλις είχαν γεννήσει, παιδιά, ηλικιωμένοι και όλοι όσοι μπορούσαν να πάρουν, ρίχνονταν στους λάκκους μέχρι να ξεχειλίσουν, τρυπημένοι από πασσάλους. Ήταν μεγάλο κρίμα να τους βλέπεις, ειδικά τις γυναίκες με τα παιδιά τους. Όλους τους υπόλοιπους τους σκότωσαν με λόγχες και μαχαίρια, και έστειλαν πάνω τους άγρια σκυλιά, τα οποία τους έσχιζαν σε κομμάτια και τους έτρωγαν. Και όταν έβρισκαν έναν άρχοντα, τον έκαιγαν ζωντανό ως ένδειξη τιμής. Αυτές οι απάνθρωπες σφαγές συνεχίστηκαν για σχεδόν επτά χρόνια: από το έτος 1524 μέχρι το έτος 1530 ή 1531. Κρίνετε από αυτό πόσους ανθρώπους αφάνισαν.

Από τις αμέτρητες φρικτές πράξεις που διέπραξαν σε αυτό το βασίλειο αυτός ο άθλιος, άτυχος τύραννος και οι αδελφοί του (γιατί ήταν οι καπετάνιοί του, όχι λιγότερο άθλιοι και σκληροί από αυτόν) μαζί με τους άλλους που τον βοήθησαν, μία ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη: Πήγε στην επαρχία Κουσκάταν, όπου βρίσκεται τώρα η πόλη του Σαν Σαλβαδόρ, μια πολύ εύφορη γη, με ολόκληρη την ακτή της Νότιας Θάλασσας να εκτείνεται σε σαράντα ή πενήντα λεύγες. Στην πόλη Κουσκάταν, την πρωτεύουσα της επαρχίας, του επιφύλαξαν μια μεγαλοπρεπή υποδοχή και περίπου είκοσι ή τριάντα χιλιάδες Ινδιάνοι τον περίμεναν, φορτωμένοι με κοτόπουλα και φαγητό. Μόλις έφτασε και αφού έλαβε τα δώρα, διέταξε κάθε Ισπανός να πάρει από αυτόν τον μεγάλο αριθμό ανθρώπων όσους Ινδιάνους ήθελε για να τους υπηρετήσει για τις ημέρες που θα ήταν εκεί, και να είναι υπεύθυνοι να του φέρουν ό,τι χρειαζόταν. Ο καθένας έπαιρνε εκατό, ή πενήντα, ή όσα πίστευε ότι θα ήταν αρκετά για να εξυπηρετηθεί καλά, και τα αθώα αρνιά υπέμειναν τη διαίρεση και υπηρέτησαν με όλη τους τη δύναμη, τόσο πολύ που ήταν μόνο για να τα λατρέψουν. Εν τω μεταξύ, αυτός ο καπετάνιος ζήτησε από τους άρχοντες να του φέρουν πολύ χρυσό, επειδή αυτός ήταν ο κύριος λόγος που ήρθαν. Οι Ινδιάνοι απάντησαν ότι ήταν ευτυχείς να του δώσουν όλο το χρυσό που είχαν, και συγκέντρωσαν μια πολύ μεγάλη ποσότητα χάλκινων τσεκουριών (τα οποία χρησιμοποιούσαν για την υπηρεσία τους) επιχρυσωμένα ώστε να μοιάζουν με χρυσό, επειδή μερικοί από αυτούς το είχαν. Διέταξε να τα στιγματίσουν, και όταν είδε ότι ήταν χάλκινα, είπε στους Ισπανούς: «Δώστε αυτή τη γη στον διάβολο. Ας πάμε, αφού δεν υπάρχει χρυσός, και ο καθένας σας αλυσοδέσει τους Ινδιάνους που σας υπηρετούν, και θα τους στιγματίσω ως σκλάβους». Το έκαναν και στιγμάτισαν με το σίδερο του βασιλιά ως σκλάβους όλους όσους μπορούσαν να δέσουν, και είδα τον γιο του αρχηγού εκείνης της πόλης στιγματισμένο. Βλέποντας τόσο μεγάλο κακό, οι Ινδιάνοι που είχαν δραπετεύσει και η υπόλοιπη γη άρχισαν να συγκεντρώνονται και να παίρνουν τα όπλα. Οι Ισπανοί προκάλεσαν μεγάλο όλεθρο και σφαγή εναντίον τους και επέστρεψαν στη Γουατεμάλα, όπου έχτισαν μια πόλη, την οποία η θεϊκή δικαιοσύνη κατέστρεψε τώρα με δίκαιη κρίση μέσω τριών πλημμυρών μαζί: έναν από νερό, έναν άλλο από χώμα και έναν άλλο από πέτρες παχύτερες από δέκα ή είκοσι βόδια· όπου, με όλους τους άρχοντες και τους άνδρες που μπορούσαν να πολεμήσουν νεκρούς, έβαλαν όλους τους υπόλοιπους στην προαναφερθείσα κολασμένη δουλεία, και απαιτώντας σκλάβους ως φόρο τιμής και δίνοντάς τους τους γιους και τις κόρες τους, επειδή δεν είχαν άλλους σκλάβους, και στέλνοντας πλοία φορτωμένα με αυτούς για να τους πουλήσουν στο Περού, και με άλλες σφαγές και καταστροφές που έκαναν χωρίς τα προαναφερθέντα, κατέστρεψαν και ερήμωσαν ένα βασίλειο εκατό τετραγωνικών λευγών και άνω, ένα από τα πιο τυχερά σε γονιμότητα και πληθυσμό που μπορεί να υπάρχει στον κόσμο. Και ο ίδιος αυτός τύραννος έγραψε ότι το βασίλειό του ήταν πιο πυκνοκατοικημένο από το βασίλειο του Μεξικού, και είπε την αλήθεια: αυτός και οι αδελφοί του, μαζί με τους άλλους, είχαν σκοτώσει τέσσερα ή πέντε εκατομμύρια ψυχές σε δεκαπέντε ή δεκαέξι χρόνια, από το έτος είκοσι τέσσερα έως σαράντα, και σήμερα σκοτώνουν και καταστρέφουν όσους απομένουν, και έτσι θα σκοτώσουν και οι άλλοι.

Είχε το εξής έθιμο: όταν πήγαινε να πολεμήσει εναντίον ορισμένων πόλεων ή επαρχιών, έπαιρνε όσους περισσότερους Ινδιάνους μπορούσε από τους ήδη υποταγμένους, για να πολεμήσει εναντίον των άλλων, και επειδή δεν τάιζε τους δέκα ή είκοσι χιλιάδες άνδρες που έπαιρνε, τους επέτρεπε να φάνε τους Ινδιάνους που αιχμαλώτιζαν. Έτσι, στο βασιλικό του παλάτι, υπήρχε ένα πιο επίσημο σφαγείο ανθρώπινης σάρκας, όπου μπροστά του σκοτώνονταν και ψήνονταν παιδιά, και οι άνδρες σκοτώνονταν μόνο για τα χέρια και τα πόδια τους, τα οποία θεωρούσαν τα καλύτερα σνακ. Και με αυτές τις εμμονές, ακούγοντάς τες, όλοι οι άλλοι άνθρωποι των άλλων χωρών δεν ήξεραν πού να κρυφτούν από τρόμο. Σκότωσε αμέτρητους ανθρώπους που έφτιαχναν πλοία: μετέφερε Ινδιάνους εκατόν τριάντα λεύγες από τη Βόρεια Θάλασσα στη Νότια Θάλασσα, φορτωμένους με άγκυρες που ζύγιζαν τριακόσιες και τετρακόσιες λίβρες, με τις αγκύρές τους να καρφώνουν στις πλάτες και τα πλευρά τους. Μετέφερε επίσης πολύ πυροβολικό στους ώμους των φτωχών, γυμνών ανδρών, και είδα πολλούς φορτωμένους με πυροβολικό στους δρόμους, να υποφέρουν τρομερά. Άρπαζε και λήστευε παντρεμένους άνδρες, αρπάζοντας τις γυναίκες και τις κόρες τους και δίνοντάς τες σε ναύτες και στρατιώτες για να τους κάνει να χαρούν να αναλάβουν τους στόλους του. Γέμισε τα πλοία με Ινδιάνους, όπου όλοι πέθαναν από δίψα και πείνα. Και είναι αλήθεια ότι αν έπρεπε να διηγηθώ όλες τις σκληρότητές του, θα έγραφα ένα μεγάλο βιβλίο που θα τρομοκρατούσε τον κόσμο. Κατασκεύασε δύο στόλους, ο καθένας με πολλά πλοία, με τους οποίους έβαλε φωτιά σε όλες αυτές τις χώρες σαν να είχε πυρποληθεί από τον ουρανό. Ω, πόσα ορφανά έκανε, πόσα τους λήστεψε από τα παιδιά, πόσα στέρησε από τις γυναίκες τους, πόσες γυναίκες άφησε χωρίς συζύγους, πόσες μοιχείες, βιασμούς και πράξεις βίας προκάλεσε, πόσες στέρησε από την ελευθερία τους, πόσες αγωνίες και συμφορές υπέφεραν πολλοί άνθρωποι εξαιτίας του, πόσα δάκρυα έκανε να χυθούν, πόσους στεναγμούς, πόσα στεναγμούς, πόση μοναξιά σε αυτή τη ζωή και πόση αιώνια καταδίκη στην επόμενη προκάλεσε: όχι μόνο σε Ινδιάνους, που ήταν αμέτρητοι, αλλά και σε άτυχους Χριστιανούς των οποίων την παρέα ευνοούσε, με τόσο μεγάλες προσβολές, πιο βαριές αμαρτίες και τέτοιες αποτρόπαιες αηδίες. Και είθε ο Θεός να τον ελεήσει και να είναι ικανοποιημένος με το κακό τέλος που τελικά του έδωσε.